Η παρουσίαση του βιβλίου του Μενέλου Χαραλαμπίδη “Οι δωσίλογοι. Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής” διοργανώθηκε από την Αντιφασιστική Κίνηση Καλαμάτας και το συντονισμό έκανε ο Μιχάλης Μπορνόβας. 

Το βιβλίο βασίζεται σε έρευνα που έκανε ο ιστορικός και συγγραφέας για τους δοσίλογους της Αττικής. Είπε ότι η έρευνα χρειάστηκε πάρα πολλή δουλειά, γιατί το κράτος εξαφάνισε αρχεία, δεν έχει συγκεντρώσει στοιχεία, τα οποία αναζήτησε ο ίδιος ένα προς ένα και μάλιστα πολλά βασικά στοιχεία τα βρήκε σε αρχεία ξένων κρατών, ιδίως της Αγγλίας. 

Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης είπε ότι ο δωσιλογισμός αναπτύχθηκε στην κατεχόμενη Ελλάδα σε υψηλό επίπεδο, όσο φαινόταν ότι οι Γερμανοί κερδίζουν τον πόλεμο, επειδή αυτό έκρινε η πολιτική και οικονομική εξουσία ότι τη συνέφερε. Μάλιστα είπε ότι στην Ελλάδα εκτός από τη γερμανική δύναμη κατοχής έδρασε και ελληνική δύναμη κατοχής κατά των Ελλήνων! 

Επίσης υπογράμμισε ότι το διχασμό των Ελλήνων τον προκάλεσε η συνεργασία με τους Γερμανούς και όχι η αντίσταση κατά των Γερμανών, για τον απλό λόγο ότι πολύ πριν τη δημιουργία των αντιστασιακών κινημάτων και ιδιαίτερα του ΕΑΜ είχε ξεκινήσει η συνεργασία με τους κατακτητές. 

Το κομβικό σημείο για τη μη τιμωρία των δωσίλογων για όσα έκαναν ήταν, ανέφερε ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης, τα Δεκεμβριανά. Μετά τα Δεκεμβριανά, εξήγησε, επικράτησε τρομοκρατία και πολλά από τα θύματα των δωσίλογων προτίμησαν να μη μιλήσουν αντί να καταφύγουν στη δικαιοσύνη κατά των θυτών τους. Παρόλα αυτά, συνέχισε, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο ίδιος ένα προς ένα, έγιναν περίπου 20.000 μηνύσεις κατά δωσίλογων, από αυτές περίπου το 85% δεν οδηγήθηκε καν στα δικαστήρια, από όσους δικάστηκαν κρίθηκαν ένοχοι μόλις οι 500 περίπου, ενώ αυτοί που εκτελέστηκαν ήταν μόλις 2! 

Σε αντίθεση με την Ελλάδα σε άλλες χώρες της Ευρώπης οι δωσίλογοι τιμωρήθηκαν, όπως στη Γαλλία όπου εκτελέστηκαν συνεργάτες των Γερμανών όσο ισχυρή πολιτική ή οικονομική θέση και αν είχαν. 

Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη σημειώνονται γι’ αυτό τα εξής: “Η συνεργασία με τον κατακτητή χαρακτήρισε την καθημερινότητα σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη. Πολιτικοί, στρατιωτικοί, επιχειρηματίες, δήμαρχοι, δικαστές, ιερείς, δημοσιογράφοι, συνεργάστηκαν στενά με τις αρχές κατοχής, για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Η αρχικά διαφαινόμενη νίκη της Γερμανίας στον πόλεμο, ο αντικομμουνισμός, η απόκτηση γρήγορου και εύκολου πλούτου, η ιδεολογική ταύτιση με την εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία και τη φασιστική Ιταλία, η ανάγκη επιβίωσης, ήταν μερικοί από αυτούς.

Στην Ελλάδα, αν και έχουν περάσει 80 ολόκληρα χρόνια από το τέλος της κατοχής, το ζήτημα της συνεργασίας με τον κατακτητή εξακολουθεί να αποτελεί θέμα-ταμπού. Αυτό είναι αποτέλεσμα της πολιτικής λήθης που ακολούθησαν όλες οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις, στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν τις πολιτικές συνέπειες του πρωτόγνωρου, σε ένταση και έκταση, συλλογικού τραύματος που προκάλεσε στην ελληνική κοινωνία η συνεργασία. Η συνεργασία με τον κατακτητή υπήρξε η αφετηρία του νέου διχασμού, ο οποίος, με τη συμβολή και άλλων παραγόντων, οδήγησε στις εμφύλιες συγκρούσεις της κατοχής, των Δεκεμβριανών και τελικά στον εμφύλιο πόλεμο της δεκαετίας του 1940.

Στο βιβλίο αυτό παρακολουθούμε την πολιτική, οικονομική και ένοπλη συνεργασία με τον κατακτητή, όπως εκδηλώθηκε στον νομό Αττικής. Μέσα από τη μελέτη αρχείων που για πρώτη φορά δημοσιοποιούνται, περιγράφεται η δράση αυτών που συνεργάστηκαν, εξετάζονται οι λόγοι και οι μηχανισμοί ανάπτυξης του φαινομένου της συνεργασίας καθώς και οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες που ευνόησαν την εμφάνισή τους.

Οι πολιτικές που ακολούθησαν οι τρεις ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις, ο ρόλος εμπόρων, βιομηχάνων, πολιτικών μηχανικών και άλλων στις οικονομικές συναλλαγές με τους κατακτητές, η δράση της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής, των Ταγμάτων Ασφαλείας, των Ελλήνων πρακτόρων των Es-Es και άλλων, που συγκρότησαν το ένοπλο σκέλος της συνεργασίας, και η δικαστική τους αντιμετώπιση μετά το τέλος της κατοχής, βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μελέτης”.