Αυτό φυσικά με κανένα τρόπο δεν σημαίνει ότι καταδικάζεται η επανάσταση. Ήταν μια ιστορική ευκαιρία την οποία οι μπολσεβίκοι άρπαξαν. Μια ιστορική ευκαιρία που αν χανόταν απλά δεν θα υπήρχε κανένα προηγούμενο. Ήταν μια ιστορική ευκαιρία – με τεράστιο βαθμό δυσκολίας – που μπορούσε μόνο να ελπίζει ότι το παράδειγμά της θα αποτελούσε την σπίθα για την ευρωπαϊκή, την παγκόσμια επανάσταση.
Αυτό φυσικά ισχύει για κάθε σοσιαλιστική επανάσταση. Οι δυνατότητες όμως μιας επανάστασης στη Γερμανία, στην οποία υπήρχε πολύ πιο ισχυρό προλεταριάτο – πολύ πιο δεμένο πολιτιστικά με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κινήματα, με ανεπτυγμένη οικονομία που αποτελούσε ικανοποιητική βάση για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση – ήταν πολύ μεγαλύτερες.
Όσον αφορά τώρα τη χώρα στην οποία έγινε η επανάσταση, όσο περνούσαν οι μέρες από την κατάληψη της εξουσίας χωρίς να σημειώνονται επαναστατικές ανατροπές στην Ευρώπη, τόσο αυξανόταν η δυσκολία λήψης των αποφάσεων, αλλά και η δυσκολία να γίνουν αυτές αποδεκτές ως αναπόφευκτες και απολύτως ορθές.
Τέτοια ήταν και η απόφαση για εκτέλεση του Τσάρου και της οικογένειάς του που οριστικοποιήθηκε το απόγευμα της 16ης Ιουλίου 1918 από το Προεδρείο του Περιφερειακού Σοβιέτ των Ουραλίων, με τη σιωπηρή έγκριση της Μόσχας (των Λένιν και Σβερντλόφ). Το επιχείρημα των μπολσεβίκων ήταν ότι η εκτέλεση είχε στόχο να αποτρέψει τη συσπείρωση αντεπαναστατικών δυνάμεων γύρω από την έκπτωτη μοναρχία.
Η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες αργότερα, τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Ιουλίου 1918. Η προέλαση του αντι-μπολσεβικικού Λευκού Στρατού και της Τσεχοσλοβακικής Λεγεώνας, που πλησίαζαν απειλητικά την πόλη, ανάγκασε τους μπολσεβίκους να δράσουν άμεσα για να μην απελευθερωθεί ο Τσάρος.
Ο Τρότσκι υποστήριξε ότι ο Τσάρος έπρεπε να δικαστεί, όπως ακριβώς έγινε με τον Λουδοβίκο τον XVI, τον τελευταίο μονάρχη της Γαλλίας, τον οποίο ανάτρεψε η Γαλλική Επανάσταση.
Παρόλα αυτά, ο Τρότσκι δικαιολόγησε την εκτέλεση. «Η εκτέλεση της τσαρικής οικογένειας ήταν αναγκαία… όχι μόνο για να φοβίσει, να πτοήσει και να αποθαρρύνει τον εχθρό, μα ακόμα και να τραντάξει και τις δικές μας γραμμές, να τους δείξει ότι δεν υπάρχει καμιά υποχώρηση, ότι μπροστά μας βρίσκεται ή η ολοκληρωτική νίκη ή η ολοκληρωτική καταστροφή» (Τάκης Μαστρογιαννόπουλος, «Η Άνοδος και η Πτώση των Εργατικών Διεθνών», Γ κύκλος, η 3η Κομμουνιστική Διεθνής, Α Τόμος).
Όποια και να είναι η άποψη κάποιου όμως γι’ αυτή την εκτέλεση, και ο συγγραφέας του βιβλίου που αποτελεί την έμπνευσή αλλά και την κύρια πηγή μου, τη θεωρεί εντελώς λανθασμένη.
Κρίνοντας όμως κάποιος την απόφαση, πρέπει να λάβει υπόψη τις πολύ σκληρές συνθήκες κατά τις οποίες πάρθηκε αυτή η απόφαση. Οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις με τον θάνατο που τις συνόδευε, είχαν ήδη ξεκινήσει και ενίσχυαν την εσωτερική αντεπανάσταση σε μια περίοδο που η Ρωσική Επανάσταση εξακολουθούσε να είναι απομονωμένη και να κρέμεται από μια κλωστή.
Δεν θα ετίθετο ζήτημα εκτέλεσης της τσαρικής οικογένειας, αν είχε κιόλας διεξαχθεί μια σοσιαλιστική επανάσταση στη Γερμανία. Η επίδρασή της σε όλη την Ευρώπη θα ήταν πολύ ισχυρότερη. Αν η επανάσταση είχε εξελιχθεί στη Γερμανία αντί στη Ρωσία, οι δυνατότητες επέκτασής της και αλλαγής των ευρωπαϊκών ταξικών ισοζυγίων θα ήταν εντελώς διαφορετικές. Αν την Ρωσική Επανάσταση είχε ακολουθήσει η Γερμανική, τότε ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός θα άρχιζε να παραλύει. Η επανάσταση δεν θα βρισκόταν στα πρόθυρα της συντριβής από εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, και η εκτέλεση δεν θα κρινόταν αναγκαία για τους λόγους που οι μπολσεβίκοι την έκριναν.
Αρ. Μητρώου Μ.Η.Τ. 262004