Η Αναστασία Μηλίτση-Νίκα είναι η προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους-Μεσσηνίας, ο τίτλος του βιβλίου της είναι «Από τα χάνια στα ξενοδοχεία της προπολεμικής Καλαμάτας” και η εκδήλωση παρουσίασης πραγματοποιήθηκε από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους-Μεσσηνίας.

Τουρισμός μέχρι τον 21ο αιώνα δεν υπήρχε στην περιοχή μας και γενικότερα στη χώρα, εκτός των λουτροπόλεων. “Τουρίστες” στην περιοχή μας έρχονταν μόνο περιηγητές από το εξωτερικό, ο οποίοι δεν διέμεναν σε ξενοδοχεία, που άλλωστε δεν υπήρχαν, αλλά σε αρχοντικά σπίτια κατοίκων. 

Οι ντόπιοι ταξιδιώτες, κάτοικοι της υπαίθρου, κατά τις μετακινήσεις τους, που διαρκούσαν πολλές ώρες, ήταν δύσκολες και είχαν διάφορους κινδύνους, ξεκουράζονταν σε χάνια και πανδοχεία. Η κ. Μηλίτση-Νίκα σημείωσε ότι υπήρχαν πολλά χάνια και πανδοχεία στις εισόδους της Καλαμάτας, ενώ έκανε αναφορά στο Χάνι του Μπαχούνη, στα ορεινά στο δρόμο για Σπάρτη, καθώς και στο Χάνι του Λαδά, στο κεντρικό μονοπάτι Λαδά-Καρβελίου-Καλαμάτας. 

Τα δεδομένα άλλαξαν, είπε η συγγραφέας, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, με την κατασκευή του λιμανιού της Καλαμάτας και την επέκταση του σιδηροδρόμου, έργα που έφεραν επισκέπτες στην περιοχή. 

Τότε φτιάχτηκε το “Πανελλήνιον”, που αργότερα μετονομάστηκε σε “REX”, όμως και πάλι ο δρόμος για τον τουρισμό δεν είχε ανοίξει, ενώ χάνια εξακολουθούσαν να λειτουργούν μέχρι και την περίοδο του Μεσοπολέμου. 

Τα σημαντικά βήματα για το άνοιγμα προς τον τουρισμό έγιναν από ομογενείς που επέστρεψαν από το εξωτερικό με σημαντικά κεφάλαια και τα επένδυσαν στην κατασκευή ξενοδοχείων διαβλέποντας ίσως ότι έρχεται το οικονομικό “κραχ” και δεν ήθελαν να χάσουν τα χρήματά τους. 

Η κ. Μηλίτση σημείωσε ότι το 1926 ιδρύθηκε κοντά στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Καλαμάτας το ξενοδοχείο “Λευκός Οίκος”, από τον Διονύση Ξανθάκη, που είχε εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία στη Βόρεια Αμερική. 

Το 1931 φτιάχτηκε στην οδό Σιδηροδρομικού Σταθμού το ξενοδοχείο “Μεγάλη Βρετανία” από το Ιωάννη Λίβα, επίσης ομογενή στην Αμερική. 

Το 1931 φτιάχτηκε στη Ναυαρίνου και το “Αμέρικα” , από τον Ιωάννη Σαμαρτζή, ομογενή που είχε δραστηριοποιηθεί στην Αργεντινή. 

Επίσης την περίοδο του Μεσοπολέμου ιδρύθηκαν και άλλα καθώς πρέπει και οικογενειακά ξενοδοχεία, όπως το “Μέγας Αλέξανδρος”, το “Βασιλικόν”, το “Γαλλία”, το “Ακταίον”, το “Ακρόπολις”, το “Διεθνές”. Επιπροσθέτως, συνέχισε η κ. Μηλίτση-Νίκα, υπήρχαν και τα κακόφημα ξενοδοχεία, στα οποία επιτρεπόταν η είσοδος γυναικών ελευθερίων ηθών, όπως το “Ολύμπια”, που ήταν μεν σε κεντρικό σημείο, στην πλατεία 23ης Μαρτίου, όπως η είσοδος ήταν από την πίσω πλευρά, την οδό Καπετάν Κρόμπα. 

Η συγγραφέας σημείωσε ότι τα ξενοδοχεία είναι συνδεδεμένα με την ιστορία της πόλης και χαρακτηριστικά επισήμανε ότι φιλοξενήθηκαν σε αυτά αιχμάλωτοι στην περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων. Το “Αμέρικα” υπήρξε μάρτυρας της πολεμικής σύγκρουσης των Γερμανών και του Βρετανικού εκστρατευτικού σώματος, τον Απρίλιο του 1941. Το “REX” στην Κατοχή επιτάχθηκε, εκεί τοποθετήθηκε μια παό τις δύο σειρήνες συναγερμού, εκεί έμεινε ο Άρης Βελουχιώτης με τους μαυροσκούφηδες, εκεί συναντήθηκαν ο Άρης με τον αντιπρόσωπο της τότε κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Σεπτέμβριο του 1944. Το “Μεγάλη Βρετανία” επιτάχθηκε από τον ιταλικό στρατό κατοχής και χρησιμοποιήθηκε ως φρουραρχείο το 1941. ο “Λευκός Οίκος” επιτάχθηκε στον Εμφύλιο. 

Η τουριστική πρόοδος της Καλαμάτας ξεκίνησε δειλά δειλά από την εποχή του Βενιζέλου και του Μεταξά, όμως, όπως σημείωσε η κ. Μηλίτση-Νίκα, σάρκα και οστά πήρε γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ‘50. Γύρω στο ‘60 το κράτος ακολούθησε μια πολιτική άκρως ευνοϊκών κινήτρων για τα ξενοδοχεία και τότε φτιάχτηκε στην Καλαμάτα το “Ξενία” που αργότερα έγινε “Φιλοξένια”. Το 1963 φτιάχτηκε το “Τουριστικό” στη Μικρά Μαντίνεια. Την ίδια δεκαετία φτιάχτηκε το πρώτο κάμπινγκ, στην Αγία Σιών, στο οικόπεδο Κουρκουτά από τον Κωνσταντίνο Δικαίο, ενώ το 1968 ξεκίνησε η κατασκευή του “Elite” από τον Δημήτρη Καραμπάτο. 

Ωστόσο το 1986 ήρθε η βίαιη διακοπή της τουριστικής πορείας της Καλαμάτας, λόγω των καταστροφικών σεισμών της Καλαμάτας. Η συγγραφέας είπε ότι γκρεμίστηκαν σχεδόν ολοσχερώς το “Μεγάλη Βρετανία”, το “Γαλλία”, το “Αττικόν”. Το “Αχίλλειον”, το “Ακρόπολις” σταμάτησαν τη λειτουργία τους αλλά τα ίδια τα κτίρια εξακολουθούν να υπάρχουν, έστω ως ερείπια. Για πολλά χρόνια σταμάτησαν επίσης να λειτουργούν το “Βασιλικόν” και το “Αμερικα”, που σήμερα όπως λειτουργούν και πάλι, ανακατασκευασμένα, το δεύτερο ως “Grand Hotel”. 

Η Αναστασία Μηλίτση-Νίκα, ολοκληρώνοντας την παρουσίαση του βιβλίου ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν για την έκδοση του βιβλίου, πιο συγκινημένη όμως μίλησε για τη συμβολή του ιδρύματος Βικτωρίας και Γεωργίου Καρέλια και του πρώην περιφερειάρχη Πελοποννήσου, Παναγιώτη Νίκα. Ακόμη ευχαρίστησε τα ξενοδοχεία “REX”, “Grand Hotel” και “Messinian Bay” για την κάλυψη των εξόδων της εκδήλωσης. 

Οι απόγονοι του ιδρυτή του πρώτου αληθινού ξενοδοχείου στην Καλαμάτα, του "Πανελλήνιον", που αργότερα μετονομάστηκε σε "REX" και φτιάχτηκε το 1902, Κρίστη Στασινοπούλου και Γιώργος Στασινόπουλος

Ιδιαίτερο, επίσης, ενδιαφέρον, είχε η εισήγηση του Μιχάλη Νικολακάκη, δρ. κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης με θέμα «Φιλοξενία και Τουρισμός στον ελληνικό Μεσοπόλεμο», όπως και η αναδρομή σε μνήμες που έχουν, την οποία έκαναν οι απόγονοι του δημιουργού του “REX”, Κρίστη Στασινοπούλου, καλλιτέχνης και συγγραφέας με τον αδερφό της Γιώργο Στασινόπουλο, ομότιμος καθηγητής Καθηγητής στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο. 

Συντόνισε η φιλόλογος και υπάλληλος των ΓΑΚ-Μεσσηνίας, Χαρά Νικολακοπούλου.

Κατά την έναρξη της εκδήλωσης έκαναν χαιρετισμούς ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, ο δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος και ο εκπρόσωπος της Ένωσης Ξενοδόχων Μεσσηνίας, Δημήτρης Πατριαρχέας. 

Στ.Μ. 

“Από τα Χάνια στα Ξενοδοχεία της προπολεμικής Καλαμάτας» το απόγευμα στο Πνευματικό Κέντρο