«Πρίγκιπες της Πύλου. Θησαυροί της εποχής του Χαλκού από την Μεσσηνία» είναι ο τίτλος της έκθεσης, στο πλαίσιο της οποίας παρουσιάζονται για πρώτη φορά κτερίσματα από τον τάφο του “Γρύπα Πολεμιστή”, που βρέθηκε κοντά στο Ανάκτορο του Νέστορος από τους Αμερικανούς Αρχαιολόγους Τζακ Ντέιβις και Σάρον Στόκερ, από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι στις ΗΠΑ. Μια αρχαιολογική ανακάλυψη που προσέλκυσε το διεθνές ενδιαφέρον. 

Η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, Ευαγγελία Μηλίτση, ξεναγεί στην έκθεση την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Στα εγκαίνια της έκθεσης προσήλθε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, την οποία ξενάγησε η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, Ευαγγελία Μηλίτση, καθώς και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου, Γιώργος Διδασκάλου. Παραβρέθηκαν οι δύο Αμερικανοί αρχαιολόγοι και πλήθος θεσμικών και άλλων παραγόντων, όπως και μεγαλοεπιχειρηματίες. 

Η έκθεση θα λειτουργεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας μέχρι τις 27 Απριλίου και μετά θα μεταφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και συγκεκριμένα στο Μουσείο Γκετί στο Λος Άντζελες. Στη συνέχεια η έκθεση θα παρουσιαστεί στην Αθήνα και μετά θα πάει στο μόνιμο χώρο της, στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας, όπου οι εργασίες επέκτασης και αναβάθμισής του βρίσκονται σε εξέλιξη. 

Ευρήματα από την Περιστεριά, κοντά στην Κυπαρισσία

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας σημειώνει για τα ευρήματα από τον τάφο του “Γρύπα Πολεμιστή”, κάποια από τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση, για πρώτη φορά: “Η εξωστρέφεια που χαρακτηρίζει τον Μεσσηνιακό πολιτισμό στις πρώιμες μυκηναϊκές περιόδους αποκρυσταλλώνεται με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο στα κτερίσματα από τον επονομαζόμενο ασύλητο λακκοειδή τάφο του Γρύπα Πολεμιστή στον λόφο του Εγκλιανού, που οι αρχαιολόγοι του Πανεπιστημίου του Cincinnati Jack Davis και Sharon Stocker ανέσκαψαν με υποδειγματικό τρόπο το 2015. Η πολυτέλεια και η ποιότητα κατασκευής των κτερισμάτων, τα υλικά και η αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία στην απόδοση εικονογραφικών παραστάσεων σε μικρές επιφάνειες αναδεικνύουν το κύρος, την ισχύ και τον πλούτο του ιδιοκτήτη τους που ανήκει στην αριστοκρατία της εποχής και τιμάται τα μέγιστα ενταφιαζόμενος μόνος του σαν πρίγκιπας σε έναν λακκοειδή τάφο, που θα τολμούσε κανείς να φανταστεί εν είδει θησαυροφυλακίου με πληθώρα από τιμαλφή”.

Επίσης η Εφορεία Αρχαιοτήτων επισημαίνει με αφορμή την έκθεση: “Η Μεσσηνία από νωρίς συγκέντρωσε το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων και λοιπών ερευνητών, Ελλήνων και ξένων, που εμπνεόμενοι από τα ομηρικά έπη κλήθηκαν να ανταποκριθούν στην πρόκληση να ανακαλύψουν πτυχές του μεσσηνιακού μυκηναϊκού κόσμου. Η πληθώρα των ευρημάτων που ήρθαν στο φως αποτελούσαν  κτερίσματα, νεκρικές προσφορές που συνόδευαν τους ιδιοκτήτες τους σε ταφικά μνημεία, όπως οι θολωτοί τάφοι, το πιο χαρακτηριστικό και συχνό είδος μνημείου στη Μεσσηνία, ήδη από την πρώιμη μυκηναϊκή περίοδο, λίγο πριν από τα τέλη του 17ου αιώνα π.Χ.

Στέμα από την Κουκουνάρα, εξαιρετικά σημαντικό εύρημα από ανασκαφή του αρχαιολόγου Γεωργίου Κορρέ

Θολωτοί και θαλαμωτοί τάφοι από την Περιστεριά, τον Εγκλιανό, το Ρούτση Μυρσινοχωρίου, την Κουκουνάρα, την Τραγάνα, τα Νιχώρια, τον Δάρα, την Άνθεια, το Ψάρι απέδωσαν πλήθος πολύτιμων και περίτεχνων κτερισμάτων με συμβολισμούς για τις αρετές των κατόχων τους αλλά και τις θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής.

Εξέχοντες αρχαιολόγοι όπως ο Κωνσταντίνος Κουρουνιώτης, ο Σπυρίδων Μαρινάτος, ο Γεώργιος Κορρές καθώς και διεπιστημονικές ερευνητικές αποστολές από Αμερικανικά Πανεπιστήμια αλλά και ανασκαφικές έρευνες από το Υπουργείο Πολιτισμού και την αρμόδια τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων έχουν καταφέρει να ιχνηλατήσουν σε μεγάλο βαθμό το πολιτισμικό απόθεμα και το πνεύμα μιας εποχής όπου δυναμικές και εξέχουσες προσωπικότητες διακρίνονται για τις πολεμικές και κυνηγετικές τους δεξιότητες και φαίνεται ότι ασκούν ισχυρή εξουσία σε τοπικά κέντρα κυρίως στην περιοχή της δυτικής και βορειοδυτικής Μεσσηνίας. Ανταγωνιζόμενοι μεταξύ τους οι τοπικοί αυτοί άρχοντες επιδίδονται στη διακίνηση πρώτων υλών, όπως ο χρυσός, ο χαλκός, το ελεφαντόδοντο, το ήλεκτρο, η υαλόμαζα, η φαγεντιανή και οι ημιπολύτιμοι λίθοι, διαμορφώνοντας ένα εκτεταμένο εμπορικό και διαπολιτισμικό δίκτυο με άλλα κέντρα της Μινωικής Κρήτης, της Μεσογείου και της Ευρώπης”.

Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε για την έκθεση μετά την ξενάγησή της ότι είναι “πραγματικά εξαιρετικά σημαντική, έχει μοναδικά ευρήματα του μυκηναϊκού κόσμου, αποτέλεσμα της συστηματικής ανασκαφικής και αρχαιολογικής έρευνας της Μεσσηνίας για πολλά χρόνια, τόσο από το Υπουργείο Πολιτισμού δια της Αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας όσο και από τους Αμερικανούς συναδέλφους μας. Στο πρόσωπο του Τζακ Ντέιβις θα ήθελα πραγματικά να ευχαριστήσω όλους τους Αμερικανούς συναδέλφους, γιατί έχουν αφιερώσει την ζωή τους στην έρευνα της Μεσσηνίας αλλά και στην μελέτη του μυκηναϊκού κόσμου.

Με την Ευαγγελία Μηλίτση η αρχαιολόγος Σάρον Στόκερ, που με τον Τζακ Ντέιβις ανακάλυψαν τον τάφο του Γρύπα Πολεμιστή κοντά στο Ανάκτορο του Νέστορα

(...) Αυτό το οποίο για μένα έχει πολύ μεγάλη σημασία είναι ότι τα τελευταία χρόνια το Υπουργείο Πολιτισμού έχει μία συστηματική πολιτική για την ανάδειξη των πολιτισμών στον ελληνικό χώρο. Είτε είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός είτε είναι ο Μινωικός, εδώ μιλάμε για τον Μυκηναϊκό πολιτισμό. Η έκθεση αυτή, το έργο το οποίο γίνεται στην Περιστεριά, το έργο στους Θολωτούς Τάφους, η συνεχής μέριμνα για το παλάτι του Νέστορα, το μουσείο της Χώρας είναι κάποια από τα έργα τα οποία αφορούν την προβολή του  Μυκηναϊκού πολιτισμού. Θα πρέπει να τα συνδυάσουμε με ευρύτερα έργα που κάνει το Υπουργείο Πολιτισμού πάλι για το Μυκηναϊκό πολιτισμό σε 17 περιφερειακές ενότητες της πατρίδας μας. Ξεκινώντας από το Γλας στη Βοιωτία για να φτάσουμε στον Κύνο στην Φθιώτιδα μέχρι την περιφερειακή ενότητα της Μαγνησίας. Δεκαεπτά περιφερειακές ενότητες παρουσιάζουν μέσα από μια πολιτιστική διαδρομή την οποία ολοκληρώνει εντός του 2025 το Υπουργείο Πολιτισμού την σημαντικότητα του Μυκηναϊκού πολιτισμού. Ένας πολιτισμός ο οποίος ανθεί στην Πελοπόννησο ανθεί ανάμεσα στις άλλες περιοχές της Πελοποννήσου στην Μεσσηνία και στην έκθεση αυτή προβάλλεται ακριβώς αυτή η σημαντικότητα του πολιτισμού αυτού αλλά και τα έργα τέχνης τα οποία είναι πραγματικά μοναδικά σε παγκόσμιο επίπεδο”.

Στ.Μ.