Είναι μια σημαντική νίκη απέναντι στο κράτος που όχι μόνο δεν δεχόταν καμία ευθύνη αλλά αντίθετα απέδιδε την αιτία για την καταστροφή στη “θεομηνία” και στην ατομική ευθύνη των πολιτών να μην πνίγονται και να μην καταστρέφονται οι περιουσίες τους, ενώ τα ρέματα είναι κλειστά, μπαζωμένα, ακαθάριστα, έχουν οικοπεδοποιηθεί, παρότι μάλιστα ενδέχεται να γίνονται αποδέκτες ακόμη μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού μετά την κατασκευή της περιμετρικής οδού.
Πρόκειται για την οικογένεια του Θανάση Μπούζα και της Βάσως Σδούκου, η οποία τη νύχτα της πλημμύρας ήταν οχτώ μηνών έγκυος και κινδύνευσε να γεννήσει πρόωρα, καθώς για να σωθεί ανέβηκε με τον άντρα της στην ταράτσα του σπιτιού, στην οποία έμειναν επί ώρες. Όλο το νοικοκυριό καταστράφηκε και η οικογένεια, που περίμενε να έρθει το νέο μέλος της, αναγκάστηκε να μετακομίσει για χρόνια σε άλλο σπίτι.
Δικηγόρος της οικογένειας είναι η Αναστασία Λιόκουρα, η οποία, με τη στήριξη και τον αγώνα της οικογένειας, πέτυχε αυτό που φαινόταν ακατόρθωτο, παρότι ήταν απολύτως δίκαιο.
Σημειώνεται μεταξύ άλλων στην δικαστική απόφαση: “...ο Δήμος Καλαμάτας και η Περιφέρεια Πελοποννήσου γνωρίζοντας το χαρακτηρισμό της ευρύτερης περιοχής της Καλαμάτας ως Ζώνη Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας και δεδομένου ότι πλημμυρικά φαινόμενα ευρείας έκτασης είχαν σημειωθεί στην ίδια περιοχή και στο παρελθόν (κατά το έτος 2013), μπορούσαν και όφειλαν να μεριμνήσουν και να ασκήσουν τις αρμοδιότητές τους, ώστε η αντιπλημμυρική προστασία της περιοχής να βρίσκεται στο μέγιστο δυνατό επίπεδο, δ) εντούτοις, δεν προκύπτει ότι οι ανωτέρω, αρμόδιοι για την άσκηση δημόσιας εξουσίας Ο.Τ.Α. Α' και Β' βαθμού προέβησαν σε συγκεκριμένες ενέργειες κατασκευής και συντήρησης αντιπλημμυρικών έργων, ούτε σε συγκεκριμένες ενέργειες καθαρισμού και αστυνόμευσης των ως άνω ρεμάτων, ούτε άλλωστε προσκομίζουν κάποιο αποδεικτικό στοιχείο, από το οποίο να προκύπτει ότι είχε λάβει χώρα εκτέλεση αντιπλημμυρικών έργων ή καθαρισμός των ρεμάτων στην περιοχή, κατόπιν ενεργειών τους (λ.χ. σύναψη σχετικής σύμβασης με ιδιωτική εταιρεία, γραπτή εντολή στα όργανα καθαριότητας του Δήμου ή της Περιφέρειας να προβούν στον καθαρισμό των ρεμάτων κ.λπ.). Αντίθετα, ο μεν εναγόμενος Δήμος υπελάμβανε εσφαλμένα ότι δεν είχε σχετική αρμοδιότητα (βλ. την (…) έκθεση απόψεών του και το 73720/13.11.2020 έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του με θέμα «Καθαρισμός του ρέματος Λαγκάδα στην Καλαμάτα, στην οποία αναφέρει ότι η αρμοδιότητα για τον καθαρισμό του ρέματος αυτού και γενικά των ρεμάτων στην ευρύτερη περιοχή ανήκει στην Περιφέρεια Πελοποννήσου), η δε εναγόμενη Περιφέρεια με την (...) έκθεση απόψεων της, αναφέρει ότι στην περίοδο της επίμαχης πλημμύρας, η αρμοδιότητα καθαρισμού και αστυνόμευσης του εν λόγω ρέματος ως και η εκτέλεση και συντήρηση αντιπλημμυρικών έργων ανήκε εκείνη τη χρονική περίοδο στο Δήμο Καλαμάτας, συνομολογώντας εμμέσως πλην σαφώς ότι δεν είχε προβεί ούτε και αυτή σε κάποια ενέργεια αρμοδιότητάς της για την εκτέλεση αντιπλημμυρικών έργων και τον καθαρισμό των ρεμάτων, μεταξύ αυτών και της «Λαγκάδας», το οποίο σημειωτέον δεν είχε καθαρισθεί ούτε και μετά τέσσερα έτη από τα ένδικα πλημμυρικά φαινόμενα, όπως τούτο συνάγεται από το (...) έγγραφο του Τμήματος Δομών Περιβάλλοντος της Π.Ε. Μεσσηνίας προς το Τμήμα Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών (...)”.
Επίσης το δικαστήριο σημειώνει ότι “...υφίσταται παράνομη παράλειψη των αρμόδιων οργάνων των εναγομένων (Δήμου Καλαμάτας και Περιφέρειας Πελοποννήσου), η οποία συνίσταται στη μη κατασκευή των αναγκαίων αντιπλημμυρικών έργων με τη διευθέτηση του ρέματος της Λαγκάδας και στην πλημμελή συντήρηση τυχόν υφιστάμενων έργων προκειμένου να εξασφαλιστεί η αύξηση της διατομής της κοίτης του ρέματος και η συνακόλουθη βελτίωση των υδρολογικών συνθηκών της περιοχής”.
Σε ό,τι αφορά το Ελληνικό Δημόσιο και ειδικότερα τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας το δικαστήριο σημειώνει: “...η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας είχε τεθεί σε καθεστώς αυξημένης ετοιμότητας από τις 5.9.2016 και, άρα, είχε προβλέψει την πιθανότητα εκδήλωσης έντονου καιρικού φαινομένου. Ωστόσο, πλην της ανάρτησης του δελτίου τύπου με τίτλο «ΕΚΤΑΚΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗΣ ΚΑΙΡΟΥ ΤΗΣ ΕΜΥ το οποίο ισχύει «από αύριο Τρίτη 06.09.2016 μέχρι και την Πέμπτη 08.09.2016» στην επίσημη ιστοσελίδα της Γ.Γ.Π.Π., ουδεμία άλλη ανακοίνωση ή έκτακτο δελτίο της Γ.Γ.Π.Π. προκύπτει ότι έλαβε χώρα με αποδέκτες το ευρύ κοινό κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα, παρά τη σχετική υποχρέωση του Κεντρικού Συντονιστικού Οργάνου της Πολιτικής Προστασίας (άρθρο 5 παρ. 4δ του ν. 3013/2002) και τη λειτουργία αυτού, καθώς και του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων (Ε.Σ.Κ.Ε.) ή και τμήματος ή και ολόκληρης της Γ.Γ.Π.Π., κατά τη διάρκεια εξέλιξης επικίνδυνων καταστάσεων, επί 24ώρου βάσεως (άρθρα 5 παρ. 5 και 15 παρ. 5β,γ του ν. 3013/2002). Ομοίως, δεν προκύπτει τέτοια ανακοίνωση προς το ευρύ κοινό, ιδίως, τις βραδινές ώρες της 6ης.9.2016 και πρωινές ώρες της 7ηζ.9.2016, στην οποία να γίνεται ειδική μνεία για κίνδυνο πλημμύρας, λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, και σύσταση για λήψη από τους πολίτες μέτρων αυτοπροστασίας, όπως, ιδίως, αποφυγή περιοχών και διαδρομών που είχαν πλημμυρίσει στο παρελθόν (σημ. ότι στην περιοχή, που βρίσκεται η κατοικία των εναγόντων είχε λάβει χώρα πλημμύρα και το Νοέμβριο του έτους 2013). Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του π.δ/τος 151/2004, το Κέντρο Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας της Γ.Γ.Π.Π. λειτουργεί σε 24ωρη βάση και αποτελείται από ειδικευμένα στελέχη πολιτικής προστασίας και επιτελικά στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, της ΕΛ.ΑΣ., του Λιμενικού και του Πυροσβεστικού Σώματος, δηλαδή στελέχη με ειδική γνώση και εμπειρία. Με τα δεδομένα αυτά, η Γ.Γ.Π.Π. παρέλειψε να προβεί σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες (πρβλ. ΔΕφΑθ 4406/2022 σκ. 19). Ως εκ τούτων, οι ανωτέρω αναλυτικώς αναφερθείσες παραλείψεις της Γ.Γ.Π.Π., στέρησαν από τους ενάγοντες το δικαίωμα της πληροφόρησης περί του κινδύνου πλημμύρας, λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, και, στη συνέχεια, περί της επικινδυνότητας της κατάστασης, οι οποίοι, σε αντίθετη περίπτωση θα είχαν το δικαίωμα επιλογής αφενός της εγκατάλειψης της οικίας τους ή της λήψης άλλων μέτρων αυτοπροστασίας τους αφετέρου της λήψγς προληπτικών μέτρων για την κατά το δυνατό μεγαλύτερη προστασία της οικίας τους και της εντός αυτής οικοσκευής”.
Στ.Μ.
Αρ. Μητρώου Μ.Η.Τ. 262004