Ας πιάσουμε την ιστορία από την αρχή. Πρέπει ευθύς αμέσως να τονιστεί ότι αναφορά στη γέννηση του Ιησού γίνεται στα δύο από τα τέσσερα ευαγγέλια και σε ένα μόνο από τα λεγόμενα απόκρυφα (το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου). Αυτό όμως που έχει μεγαλύτερη σημασία (και μάλλον αγνοείται από τους περισσότερους) είναι ότι οι περιγραφές των δύο ευαγγελίων (του Ματθαίου και του Λουκά αντίστοιχα) διαφέρουν σε αρκετά και κρίσιμα σημεία μεταξύ τους. Τα σημεία αυτά αφορούν την καταγωγή του Ιησού (Βηθλεέμ ή Ναζαρέτ), τον ακριβή τόπο όπου γεννήθηκε (σπίτι ή σπήλαιο), τα πρόσωπα που προσκύνησαν το βρέφος (μάγοι ή βοσκοί) κ.ά.

Σύμφωνα με τον Ματθαίο, ο Ιησούς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, όπου φέρεται ότι κατοικούσαν οι γονείς του και απ’ όπου καταγόταν ο Ιωσήφ (σύμφωνα με το γενεαλογικό του δέντρο). Στο ευαγγέλιο του Λουκά όμως, ο Ιησούς κατάγεται σαφώς από τη Ναζαρέτ, όπου διέμενε με τους γονείς του και βρέθηκε στη Βηθλεέμ, εξαιτίας μιας απογραφής που φέρεται ότι είχε διατάξει ο Ρωμαίος Καίσαρας Αύγουστος. Επιπλέον, στο ευαγγέλιο του Ματθαίου, το θείο βρέφος προσκυνούν μόνο οι μάγοι, που φτάνουν από απροσδιόριστο σημείο της Ανατολής, ενώ στο κείμενο του Λουκά εμφανίζονται μόνο οι βοσκοί της περιοχής που προσελκύονται από τον ύμνο των αγγέλων.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το θέμα του ακριβούς τόπου όπου γεννήθηκε ο Ιησούς στη Βηθλεέμ. Στο ευαγγέλιο του Ματθαίου η οικογένεια του Ιησού διαμένει ήδη σε ένα συνηθισμένο σπίτι της Βηθλεέμ, όπου γεννιέται το θείο βρέφος και όπου αργότερα τον βρίσκουν οι Μάγοι. Στο ευαγγέλιο του Λουκά, από την άλλη, ο Ιωσήφ και η έγκυος Μαριάμ φτάνουν από τη Ναζαρέτ στη Βηθλεέμ και λόγω  έλλειψης καταλυμάτων καταλήγουν σε ένα στάβλο όπου γεννιέται τελικά ο Ιησούς. Το σπήλαιο που γνωρίζουμε προέρχεται από το απόκρυφο ευαγγέλιο του Ιακώβου, όπου δεν υπάρχουν ούτε βοσκοί ούτε μάγοι· μόνο η φύση που παγώνει την ώρα της γέννησης!

Σαν να μη έφταναν τα παραπάνω, στο ευαγγέλιο του Ματθαίου ο Ιησούς παραμένει στη Βηθλεέμ μέχρι την ηλικία των δύο ετών, όπως εξάγεται από το ότι μετά την έλευση των μάγων, ο βασιλιάς Ηρώδης διατάζει να σφαγιασθούν όλα τα νήπια από δύο ετών και κάτω. Ο Ιησούς διασώζεται εγκαίρως από τους γονείς του, που τον φυγαδεύουν στην Αίγυπτο, μετά από ένα όνειρο του Ιωσήφ, στο οποίο ενημερώνεται για τις προθέσεις του Ηρώδη. Στο κείμενο του Λουκά όμως, ο μικρός Ιησούς παραμένει στη Βηθλεέμ μέχρι τον σαραντισμό του (που περιλαμβάνει και την περιτομή του στον Ναό του Σολομώντα) και αμέσως μετά επιστρέφει με τους γονείς του στη Ναζαρέτ.

Εννοείται βέβαια ότι ούτε το φωτεινό αστέρι που οδήγησε τους Μάγους δεν υπάρχει στον Λουκά, καθώς περιορίζεται στους απλοϊκούς βοσκούς, οι οποίοι πάντως προσελκύονται στο σπήλαιο της γέννησης από αγγέλους που ψάλλουν και χορεύουν στον έναστρο νυχτερινό ουρανό. Οι διαφορές αυτές θα ήταν ίσως λιγότερο σημαντικές, αν ο συγγραφέας του ευαγγελίου του Λουκά δεν διαβεβαίωνε, ήδη από την εισαγωγή, τους αναγνώστες του ότι η δική του εκδοχή της γέννησης είναι πιο έγκυρη και ακριβής από τις προηγούμενες, υπονοώντας πιθανώς το ευαγγέλιο του Ματθαίου (που θεωρείται προγενέστερο, αν και δεν αναφέρεται ονομαστικά σε αυτό).

Εκτός των ανωτέρω, από το ευαγγέλιο του Λουκά απουσιάζει και η περιβόητη σφαγή των νηπίων από τον Ηρώδη, η οποία δεν αναφέρεται σε άλλα κείμενα της εποχής (όπως σε αυτά του σπουδαίου Εβραίου ιστορικού Φλάβιου Ιώσηπου). Αν και ο Ηρώδης ήταν γνωστός για τη σκληρότητά του και τη θηριωδία του (λέγεται ότι έφτασε να σκοτώσει τον γιο του λίγο προ του θανάτου του), είναι περίεργο το ότι ένα τόσο τραγικό γεγονός όπως η σφαγή των νηπίων δεν αναφέρεται σε κάποια πηγή της εποχής. Στο ευαγγέλιο του Λουκά, αντίθετα, ο μικρός Ιησούς επιστρέφει σαράντα μέρες αργότερα με την οικογένειά του στη Ναζαρέτ σαν να μην έχει συμβεί κάτι ασυνήθιστο.

Γιατί όμως ο Λουκάς αποφάσισε να «διορθώσει» τον Ματθαίο στα διάφορα περιστατικά της γέννησης; Ίσως διότι η εικόνα των ειδωλολατρών μάγων από την Ανατολή που έφεραν πλούσια δώρα να μην ταίριαζε στη δική του «ατζέντα»με τους απλοϊκούς βοσκούς, τους φτωχούς και κατατρεγμένους του κόσμου, τους οποίους προβάλει ο Λουκάς και σε άλλες ιστορίες (βλ. την παραβολή του πλούσιου και του Λάζαρου). Η εμφάνιση επίσης του αστεριού που οδηγούσε τους μάγους για δύο χρόνια (!) πρέπει να θεωρήθηκε υπερβολική, όπως και το γεγονός ότι στάθηκε πάνω από το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Ιησούς (τα αστέρια απέχουν έτη φωτός από τη γη).

Συμπερασματικά, μια προσεκτική ανάγνωση των ευαγγελικών περιγραφών αποκαλύπτει σημαντικές διαφοροποιήσεις στην ιστορία της γέννησης του Ιησού. Μια εξήγηση είναι οι διαφορετικές πηγές που χρησιμοποιήθηκαν και η χρονική απόσταση της συγγραφής των δύο ευαγγελίων (γύρω στο 80 μ.Χ. του Ματθαίου και στο 90 μ.Χ. του Λουκά). Ίσως πάλι να πρόκειται για επεξεργασία της «πρωτότυπης» ιστορίας (όποια και αν ήταν αυτή) για να αναδειχθεί κάποια ιδιαίτερη πτυχή της. Ό,τι και αν συνέβη πάντως, δεν μπορεί να μας σταματήσει από το να απολαμβάνουμε τα Χριστούγεννα με βοσκούς, μάγους, αστέρια, φάτνη και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς!