Σύντομο ιστορικό

Οι αγρότες της περιοχής της Αγίας Άννας, του Δήμου Καλαμάτας, το έτος 1900 παραβίασαν το φυσικό νόμο περιορίζοντας στα ΔΥΟ μέτρα την πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος "Καραμπογιάς"με έναν αυθαίρετο μαντρότοιχο τον οποίο ύψωσαν ανατολικά του δυτικού πρανούς του ρέματος.

Με τον τρόπο αυτό κατασκεύασαν παράνομη τεχνητή κοίτη και μετέτρεψαν την υπόλοιπη πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος "Καραμπογιάς" σε περιβόλια με λεμονιές και πορτοκαλιές.

Οι συντάκτες της πολεοδομικής μελέτης της Ανατολικής, Βόρειας και Κεντρικής περιοχής του Δήμου Καλαμάτας το έτος 1986 ΑΓΝΟΗΣΑΝ το ρέμα "Καραμπογιάς" και ΔΕΝ καθόρισαν με αυτήν τη μελέτη τους τις οριογραμμές του ρέματος.

Ακόμη, στις από μηνός Ιουλίου 1986 ρυμοτομικές πινακίδες 16.05 και 16.04 του ΥΧΟΠ οι οποίες δημοσιεύθηκαν μαζί με το 06.10.1986 Προεδρικό Διάταγμα, ΔΕΝ αποτυπώνεται με κυανή γραμμή το τμήμα του ρέματος εντός των ορίων της ως άνω πολεοδομικής μελέτης. (βλ. το από 06.10.1986 Προεδρικό Διάταγμα Δ'1019 Έγκριση πολεοδομικής μελέτης της Ανατολικής, Βόρειας και Κεντρικής περιοχής του Δήμου Καλαμάτας και αναθεώρηση εγκεκριμένου σχεδείου σε συνεχόμενες περιοχές)".

Η ως άνω παράνομη τεχνητή κοίτη των αγροτών του έτους 1900 προσμετρήθηκε από τη πολεοδομική μελέτη της Ανατολικής, Βόρειας και Κεντρικής περιοχής του Δήμου Καλαμάτας ως ΔΡΟΜΟΣ και με αυτήν την ιδιότητά της η συγκεκριμένη τεχνητή κοίτη συνέβαλε στη δημιουργία των ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΤΕΤΡΑΓΩΝΩΝ (Ο.Τ.) 1091, 1090, 1089, 1085, 1084, 1083, 1082, 1081 και 1080 εντός της πεδινής φυσικής κοίτης του ρέματος "Καραμπογιάς" (βλ. τις από μηνός Ιουλίου 1986, ρυμοτομικές πινακίδες του ΥΧΟΠ 16.05 και 16.04.).

Ο Δήμος Καλαμάτας το έτος 1993 προχώρησε στην διαδικασία εκπόνησης της Πράξης Εφαρμογής της Πολεοδομικής Μελέτης των Αραιοδομημένων της Βόρειας περιοχής του Δήμου Καλαμάτας, ΧΩΡΙΣ όμως να έχει οριοθετήσει το ρέμα "Καραμπογιάς" (βλ. το από μηνός Ιουνίου 1995 Διάγραμμα Πράξης Εφαρμογής της περιοχής των αραιοδομημένων βόρειας-κεντρικής & τμήματος Ανατολικής Συνοικίας, ρυμοτομικής πινακίδας 16.05).

Αργότερα, ο κ. …. …. και η αδελφή του κ. … …, τον Μάρτιο του 2011, ανέθεσαν στον Αρχιτέκτονα-Μηχανικό κ. … …. να συντάξει το τοπογραφικό διάγραμμα των ακινήτων τους τα οποία βρίσκονται στα Ο.Τ. 1084, 1085 & 1089 της περιοχής των πυκνοδομημένων Αγίας Άννας του Δήμου Καλαμάτας, προκειμένου οι αδελφοί … να προχωρήσουν στην διανομή των ακινήτων τους, ΧΩΡΙΣ στο μεταξύ να διεκδικήσουν την οριοθέτηση του ρέματος "Καραμπογιάς" και ΧΩΡΙΣ να φροντίσουν να αποτυπωθεί η υπόγεια διέλευση του Κεντρικού Αγωγού μεταφοράς ύδατος από τις πηγές του Πηδήματος στις υδατοδεξαμενές του Δήμου Καλαμάτας, ο οποίος διέρχεται δια μέσου των ακινήτων τους (βλ. το από μηνός Μαρτίου 2011 διανεμητήριο Τοπογραφικό Διάγραμμα του Αρχιτέκτονα Μηχανικού κ. … …, το οποίο αφορά στα ακίνητα του κ… … και της κ. … …, στη θέση των Ο.Τ. 1084, 1085 & 1089, στην περιοχή των πυκνοδομημένων Αγίας Άννας του Δήμου Καλαμάτας).

Α. Ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου κύρωσε την Μ.Π.Ε. 1/2024, ΧΩΡΙΣ να έχει ΟΡΙΟΘΕΤΗΘΕΙ το ρέμα "Καραμπογιάς" και ΧΩΡΙΣ να έχει ΑΠΟΤΥΠΩΘΕΙ η υπόγεια διέλευση του Κεντρικού Αγωγού μεταφοράς ύδατος από τις πηγές του Πηδήματος στις υδατοδεξαμενές της Καλαμάτας.

Η αίτηση της κ. … ….

Η κ. … … του … και της … με την από 24.01.2024 αίτησή της ζήτησε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Καλαμάτας την προώθηση της διαδικασίας σύνταξης Μεμονωμένης Πράξης Εφαρμογής στο Ο.Τ. 1084 και 1085 της Βόρειας Συνοικίας του ρυμοτομικού σχεδίου Καλαμάτας.

Ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου με την υπ'αρ. 146629/21.05.2025 απόφασή του κύρωσε την 1/2024 Μεμονωμένη πράξη εφαρμογής σε τμήμα του Ο.Τ. 1084-1085, περιοχής Βόρειας Συνοικίας Καλαμάτας του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου Καλαμάτας, τον πίνακα και το διάγραμμα της Πράξης Εφαρμογής καθώς και τον πίνακα επικειμένων των ιδιοκτησιών που τη συνοδεύουν. (ΑΔΑ: Ψ75Λ7Λ1-ΝΗΑ)

Η ως άνω απόφασή του καταχωρίσθηκε με αριθμό 19.253 και ημερομηνία 02.10.2025 στα κτηματολογικά φύλλα των ακινήτων τα οποία φέρουν τους παρακάτω Κωδικούς Αριθμούς Εθνικού Κτηματολογίου του Κτηματολογικού Γραφείου Πελοποννήσου:

1. ΚΑΕΚ 360883209010/0/0 στη θέση Αγία Άννα, Ο.Τ. 1084 01,
2. ΚΑΕΚ 360883209012/0/0 στη θέση Αγία Άννα, Ο.Τ. 1085 01,
3. ΚΑΕΚ 360883209002/0/0 στη θέση Αγία Άννα, Ο.Τ. 1085 02,
4. ΚΑΕΚ 360883209003/0/0 στη θέση Αγία Άννα, Ο.Τ. 1084

Από τα τέσσερα ως άνω κτηματολογικά φύλλα προκύπτει ότι τα τέσσερα ακίνητα κείνται ΜΕΣΑ στην πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος "Καραμπογιάς" η οποία εκτείνεται δυτικά της οδού Αρτέμιδος, όπου αρχίζει το Ο.Τ. 1084, έως και την παράνομη τεχνητή κοίτη των αγροτών του έτους 1900, όπου τελειώνει το Ο.Τ. 1085. Όταν εμφανίζονται πλημμυρικά φαινόμενα, τότε ολόκληρη η πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος ΚΑΤΑΚΛΥΖΕΤΑΙ από τα όμβρια ύδατα, κροκάλες και άλλα φερτά υλικά.

Προηγουμένως, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου είχε εγκρίνει την σύνταξη της Μ.Π.Ε., διότι όπως αναφέρεται στο υπό στοιχείο 13 της απόφασής του, στο έγγραφο με αριθμό πρωτ. 41683/29-4-2024 του Τμήματος Χωροταξίας και Πολεοδομικού Σχεδιασμού της Διεύθυνσης Πολεοδομίας του Δήμου Καλαμάτας "Η σύνταξη της Π.Ε. στο πυκνοδομημένο τμήμα δεν έχει προωθηθεί από το Δήμο Καλαμάτας και προτείνεται η σύνταξη της Μ.Π.Ε. στα τμήματα του Ο.Τ. 1084 και 1085 όπως απεινονίζεται στο τοπογραφικό διάγραμμα που συντάχθηκε τον Ιανουάριο 2024 κλίμακας 1:500 από τον Διπλ. Αρχιτέκτονα Μηχανικό κ. … …, ελέγχθηκε και θεωρήθηκε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Καλαμάτας." (βλ. την απόφαση του Περιφερειάρχη Πελοποννήσου με αριθμό πρωτ. 164391/30-05-2024 - ΑΔΑ: 6ΧΦ97Λ1-4ΞΤ      περί προώθησης της διαδικασίας σύνταξης μεμονωμένης πράξης εφαρμογής σε τμήμα του Ο.Τ. 1084-1085, περιοχής Βόρειας Συνοικίας, πυκνοδομημένα, του ρυμοτομικού σχεδίου Δήμου Καλαμάτας. "

Όμως από τα παρακάτω έγγραφα αποδεικνύεται ότι ο Δήμος Καλαμάτας ΕΙΧΕ προβεί στην σύνταξη της Πολεοδομικής Μελέτης, ΧΩΡΙΣ όμως στο μεταξύ να έχει ΟΡΙΟΘΕΤΗΘΕΙ το ρέμα "Καραμπογιάς" και ΧΩΡΙΣ να έχει ΑΠΟΤΥΠΩΘΕΙ η υπόγεια διέλευση του Κεντρικού Αγωγού μεταφοράς ύδατος από τις πηγές του Πηδήματος στις υδατοδεξαμενές του Δήμου Καλαμάτας:

Τον Φεβρουάριο του έτους 2013 ο τότε δήμαρχος Καλαμάτας κ. Παναγιώτης Νίκας με ανακοίνωσή του πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες ότι ο"λοκληρώθηκε η σύνταξη της μελέτης Πράξης Εφαρμογής Πυκνοδομημένων της περιοχής της Αγίας Άννας Βόρειας Συνοικίας Δήμου Καλαμάτας. ("βλ. την ανακοίνωση - πρόσκληση του τότε δημάρχου Καλαμάτας στην Τοπική εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ της 12ης Φεβρουαρίου 2013).

Με την ως άνω ανακοίνωσή του ο τότε δήμαρχος Καλαμάτας καλούσε όλους τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες να λάβουν γνώση του κτηματολογικού διαγράμματος και του πίνακα και να δηλώσουν, αν οι ιδιοκτησίες τους αποτυπώνονταν σωστά στα διαγράμματα αυτά και να ασκήσουν τυχόν ενστάσεις (βλ. την από μηνός Νοεμβρίου 2012 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ & το Διάγραμμα της Πράξης Εφαρμογής της περιοχής πυκνοδομημένων της περιοχής της Αγίας Άννας Βόρειας Συνοικίας Δήμου Καλαμάτας, τα οποία συνέταξε ο Αρχιτέκτων Μηχανικός κ. … …).

Η ως άνω Πράξη Εφαρμογής ΔΕΝ κυρώθηκε διότι ΔΕΝ είχε ΟΡΙΟΘΕΤΗΘΕΙ το ρέμα "Καραμπογιάς" (βλ. την με ΑΠ 1542/28.02.2013 ένστασή μας, ενώπιον της Διεύθυνσης Πολεοδομίας του Δήμου Καλαμάτας, κατά της από μηνός Νοεμβρίου 2012 Πράξης Εφαρμογής Πυκνοδομημένων περιοχής Αγίας Άννης).

Στο μεταξύ η ανατεθείσα το έτος 2019 από το Δήμο Καλαμάτας στην Αγρονόμο Τοπογράφο Μηχανικό κ. ΜΑΡΙΑ Γ. ΦΟΥΚΑ μελέτη επικαιροποίησης και συμπλήρωσης της οριοθέτησης του ρέματος "Καραμπογιάς" ΔΕΝ προχώρησε στο επόμενο στάδιο που ήταν η ΕΠΙΛΟΓΗ της κατάλληλης εναλλακτικής πρότασης διευθέτησης του ρέματος και η εν συνεχεία διαδικασία σύνταξης ΜΕΛΕΤΗΣ περιβαλλοντικών επιπτώσεων γι' αυτήν, ώστε να ακολουθήσουν οι διαδικασίες έγκρισης της οριοθέτησης του ρέματος. (βλ. το έγγραφο του Τμήματος Μελετών της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Καλαμάτας με ΑΠ 67804/26.10.2020).

Επομένως η κύρωση της ΜΠΕ 1/2024 ήταν αδόκιμος και πρέπει οίκοθεν να ανακληθεί.

Β. Το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας ενέκρινε στην τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Καλαμάτας στο Ο.Τ. 1085, ΧΩΡΙΣ να έχει ΟΡΙΟΘΕΤΗΘΕΙ το ρέμα "Καραμπογιάς" και ΧΩΡΙΣ να έχει ΑΠΟΤΥΠΩΘΕΙ η υπόγεια διέλευση του Κεντρικού Αγωγού μεταφοράς ύδατος από τις πηγές του Πηδήματος στις υδατοδεξαμενές του Δήμου Καλαμάτας.

Η αίτηση του κ. … ...

Ο κ. … … του … και της … ζήτησε από τον Δήμο Καλαμάτας "να εφαρμοστεί το εγκεκριμένο ΡΣ δηλαδή να κυρωθεί ΜΠΕ ώστε να μπορεί να αξιοποιήσει την ιδιοκτησία του" (βλ. στην                         9η  σελίδα των πρακτικών του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμάτας, Συνεδρίαση 8/2026,Τετάρτη 18/02/2026, ΑΠΟΦΑΣΗ 34/2026).

Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του ΣΤΕ, ΠΡΙΝ από κάθε πολεοδομική ρύθμιση σε χώρο που υπάρχουν ρεύματα, πρέπει να διενεργείται η αποτύπωση και ο καθορισμός της οριογραμμής τους (ΣτΕ 3237/2014, ΣτΕ 4483/2013 & ΣτΕ 2656/1999).

Ο Δήμος Καλαμάτας με την απόφασή του Δημοτικού Συμβουλίου του 34/2026 προωθεί την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Καλαμάτας με το επιχείρημα ότι "ο προβλεπόμενος οικοδομήσιμος χώρος απομακρύνεται από το διερχόμενο ρέμα, «εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη απόσταση από αυτό σε σχέση με το ισχύον καθεστώς.(...)και  μέσω αυτής θα  καταστεί δυνατή η σύνταξη της απαιτούμενης Μεμονωμένης Πράξης Εφαρμογής και η απόκτηση της δημοτικής οδού (...)   ενώ παράλληλα παρέχεται η δυνατότητα αξιοποίησης της ιδιοκτησίας (...) " (βλ. Την εισήγηση της Διεύθυνσης Πολεοδομίας με θέμα εξέταση ενστάσεων κατά ης  34/2026, με ΑΠ 29.164/11.06.2026).

Το διερχόμενο ρέμα...

Όπως προκύπτει από το σύντομο ιστορικό της παρούσας αναφοράς μας, η παράνομη τεχνητή κοίτη την οποίαν κατασκεύασαν οι αγρότες της Αγιάννας το έτος 1900 προσμετρήθηκε από τη πολεοδομική μελέτη της Ανατολικής, Βόρειας και Κεντρικής περιοχής του Δήμου Καλαμάτας ως δρόμος και με αυτήν την ιδιότητά της η συγκεκριμένη τεχνητή κοίτη συνέβαλε στη δημιουργία των οικοδομικών τετραγώνων 1091, 1090, 1089, 1085, 1084, 1083, 1082, 1081 και 1080 εντός της πεδινής φυσικής   κοίτης του ρέματος "Καραμπογιάς"  (βλ. τις από μηνός Ιουλίου 1986, ρυμοτομικές πινακίδες του ΥΧΟΠ 16.05 και 16.04).

Επομένως, ΔΕΝ υπάρχει διερχόμενο ρέμα, όπως διατείνεται στην εισήγησή της η Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Καλαμάτας!

Ο προβλεπόμενος οικοδομήσιμος χώρος...

Εξάλλου, ο προβλεπόμενος οικοδομήσιμος χώρος τον οποίο επικαλείται στην εισήγησή της η Διεύθυνση Πολεοδομίας, κείται ΜΕΣΑ στην πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος "Καραμπογιάς" η οποία εκτείνεται δυτικά της οδού Αρτέμιδος έως την παράνομη τεχνητή κοίτη των αγροτών του έτους 1900, δηλαδή στα Ο.Τ. 1084 και 1085. Όταν εμφανίζονται πλημμυρικά φαινόμενα, τότε ολόκληρη η πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος ΚΑΤΑΚΛΥΖΕΤΑΙ από τα όμβρια ύδατα, κροκάλες και άλλα φερτά υλικά. Ας μη λησμονούμε, ότι η κλιματική κρίση εξελίσσεται ραγδαίως, δυστυχώς εις βάρος μας! (βλ. την εικόνα 1, στη 2η σελίδα του τεύχους Υδραυλικής Μελέτης της αναδόχου ΜΑΡΙΑΣ Γ. ΦΟΥΚΑ Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού, Μάρτιος 2019).

Τεύχος Υδραυλικής Μελέτης

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν τεύχος αποτελεί την Υδραυλική μελέτη που συντάχθηκε στα πλαίσια του Φακέλου Οριοθέτησης για τη «Μελέτη επικαιροποϊησης και συμπλήρωσης οριοθέτησης ρέματος βόρειας περιοχής Καλαμάτας (Καραμπογιάς)» όπως αυτή ανατέθηκε στην Ανάδοχο Μαρία Γ. Φούκα από τον Δήμο Καλαμάτας με την υπ' αριθμ. 20628/25-05-2018 Σύμβαση μεταξύ αυτών. Και αποτελεί την πρόταση Οριοθέτησης μέσω Διευθέτησης τμήματος του ρ. Καραμπογιάς.

Στην φάση αυτή περιλαμβάνεται η πρόταση αντιπλημμυρικής προστασίας της περιοχής μελέτης μέσω της διευθέτησης του ρέματος Καραμπογιά καθώς όπως αποδεικνύεται στην Υδρολογική μελέτη, μετά την εξαγωγή της πλημμυρικής απορροής σχεδιασμού για περίοδο επαναφοράς Τ=50 έτη και τον "Ελεγχο Ανομοιόμορφης Ροής, η μικρή κατάντη κοιλάδα του ρέματος Καραμπογιά κατακλύζεται στο σύνολο της. (Εικ. 1). (Σχέδιο Χ.5 - ΧΑΡΤΗΣ ΠΛΗΜΜΥΡΑΣ)

Εικόνα 1: Πλημμυρισμένη κατάντη κοιλάδα ρ. Καραμπογιό σε υπόβαθρο Google Earth

Ο ΔΡΟΜΟΣ τον οποίο επιδιώκει να αποκτήσει ο Δήμος με την τροποποίηση του Ρυμοτομικού Σχεδίου Καλαμάτας θα τέμνει καθέτως την πεδινή φυσική κοίτη του ρέματος "Καραμπογιάς" δίκην "ιρλανδικής διάβασης", θα κείται δηλαδή ταυτοχρόνως, ΜΕΣΑ στο ρέμα και ΠΑΝΩ από τον κεντρικό αγωγό μεταφοράς ύδατος από τις πηγές του Πηδήματος στις υδατοδεξαμενές του Δήμου Καλαμάτας.

Επομένως, η υπ' αριθ. 34/2026 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμάτας με την οποίαν αυτό ενέκρινε την τροποποίηση του εγκεκριμένου Ρυμοτομικού Σχεδίου Καλαμάτας στο Ο.Τ. 1085,       ΔΕΝ είναι νόμιμη, διότι ΠΡΙΝ από την τροποποίηση αυτή ΕΠΡΕΠΕ να έχει διενεργηθεί η αποτύπωση της φυσικής κοίτης του ρέματος "Καραμπογιάς" και η επικύρωση της οριογραμμής του να έχει δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΣτΕ 2732/2014 σκέψη 7 & ΣτΕ 1155/2014 σκέψη 2).

ΤΙ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ;

Με δεδομένο το γεγονός ότι οι δημοτικές οδοί Αγίων Αναργύρων, Παναγιώτη Ζωγράφου, Αγάθωνος και Νικία εδώ και χρόνια εξυπηρετούν την ασφαλή πρόσβαση των μαθητών και μαθητριών στο 7ο Πειραματικό Γυμνάσιο Καλαμάτας, φρονούμε ότι το ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ επιβάλλει να προηγηθεί η ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ του ρέματος "Καραμπογιάς" στο σύνολό του και να ακολουθήσει η τροποποίηση του Ρυμοτομικού Σχεδίου της περιοχής, ώστε να απελευθερωθεί ο Κεντρικός Αγωγός Υδροδότησης της Καλαμάτας από το βάρος του δρόμου και η θέση του νέου δρόμου να προκύψει μετά από την σχετική πολεοδομική μελέτη.

Με τον τρόπο αυτό θα προστατευθούν από πλημμύρες οι κάτοικοι της Καλαμάτας και της περιοχής, οι ιδιοκτησίες τους, οι επιχειρήσεις τους, αλλά και το περιβάλλον.

"Τα ρέματα αποτελούν σημαντική περιβαλλοντική κληρονομιά και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σημαντικό στοιχείο του οικοσυστήματος της πόλης και όχι μόνο σαν φυσικοί υδραυλικοί υποδοχείς και αντιπλημμυρικοί αγωγοί.” (Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης 2997/2016).

Οι δημοτικές οδοί Αγίων Αναργύρων (άνοδος) & Παναγιώτη Ζωγράφου (κάθοδος)

Καλαμάτα 19 Αυγούστου 2026

Νικόλαος Τζάννες του Ιωάννη

Κανέλλα, σύζ. Νικολάκου Τζάννε

Γεώργιος Μπένος του Θεοδώρου