Το λιμάνι της Καλαμάτας είναι θεσμοθετημένος Λιμένας Εθνικής Σημασίας, κατηγορίας Κ2, σύμφωνα με την ΚΥΑ 8315.2/02/07 (ΦΕΚ 202/Β/16.02.2007).
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια απλή τοπική λιμενική εγκατάσταση ή έναν παραλιακό χώρο προς αξιοποίηση. Πρόκειται για υποδομή εθνικής σημασίας, με δυνητικό ρόλο στο εμπόριο, στις μεταφορές, στην περιφερειακή ανάπτυξη και στη σύνδεση της Πελοποννήσου με τη Μεσόγειο.
Ο εθνικός αυτός χαρακτήρας πρέπει να αποτελεί τη βάση κάθε αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Πρώτον - Χωρούν όλα σε ένα λιμάνι που διαχρονικά περιορίζεται;
Στον ήδη περιορισμένο χώρο του λιμένα σχεδιάζεται η συνύπαρξη εμπορικών δραστηριοτήτων, κρουαζιέρας, υδατοδρομίου, μεγάλων σκαφών αναψυχής, αλιείας, ναυταθλητισμού, εστίασης και αναψυχής.
Με ποια τεχνικά και οικονομικά δεδομένα τεκμηριώνεται ότι όλες αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να συνυπάρξουν λειτουργικά, με ασφάλεια και οικονομική βιωσιμότητα;
Ένας λιμένας εθνικής σημασίας χρειάζεται σαφείς αναπτυξιακές προτεραιότητες, όχι απλώς έναν κατάλογο χρήσεων που επιχειρούμε να χωρέσουμε σε έναν περιορισμένο χώρο.
Δεύτερον - Ο σιδηρόδρομος είναι συγκριτικό πλεονέκτημα εθνικής σημασίας
Η ιστορική σιδηροδρομική γραμμή της Πελοποννήσου φτάνει μέχρι το λιμάνι της Καλαμάτας. Πρόκειται για μια σημαντική υποδομή που μπορεί να επιτρέψει, με την επαναλειτουργία και την κατάλληλη αναβάθμισή της, τη σύνδεση θαλάσσιων και σιδηροδρομικών μεταφορών.
Το πλεονέκτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ακριβώς επειδή η Καλαμάτα διαθέτει λιμένα εθνικής σημασίας.
Στα σχέδια του Master Plan αποτυπώνεται η υφιστάμενη σιδηροδρομική γραμμή, χωρίς όμως να διαπιστώνεται συγκεκριμένη πρόβλεψη που να διασφαλίζει τη μελλοντική λειτουργική σύνδεσή της με τις λιμενικές εγκαταστάσεις.
Όταν επαναλειτουργήσει ο σιδηρόδρομος, θα μπορεί να εξυπηρετεί τις προβλήτες, τις αποθήκες και τους χώρους φορτοεκφόρτωσης; Ή οι σημερινές χωροθετήσεις θα έχουν ακυρώσει αυτή τη δυνατότητα;
Είναι αδιανόητο να συζητούμε για αναβάθμιση ενός λιμένα εθνικής σημασίας χωρίς να προστατεύουμε ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά του πλεονεκτήματα.
Τρίτον - Χρειάζεται πραγματικά ένα ακόμη Yacht Club μέσα στον λιμένα;
Σε έναν ήδη περιορισμένο χώρο, όπου κάθε τετραγωνικό μέτρο έχει σημασία για την εξυπηρέτηση των λιμενικών λειτουργιών, τίθεται εύλογα το ερώτημα για τη χωροθέτηση πρόσθετων εγκαταστάσεων αναψυχής και εστίασης.
Αλήθεια, λείπουν από την Καλαμάτα οι καφετέριες και τα εστιατόρια;
Γιατί πρέπει να δεσμεύεται πολύτιμος χώρος ενός λιμένα εθνικής σημασίας για δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν εκτός αυτού;
Άλλο πράγμα είναι οι αναγκαίες εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης σκαφών και πληρωμάτων και άλλο η δημιουργία ενός ακόμη χώρου εστίασης με την ονομασία Yacht Club.
Το λιμάνι δεν είναι χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων, ούτε προέκταση της παραλιακής ζώνης αναψυχής. Είναι λειτουργική υποδομή που απαιτεί αποθήκες, χώρους φορτοεκφόρτωσης, προσβάσεις, τελωνειακές εγκαταστάσεις και αυστηρούς κανόνες ασφάλειας.
Δεν είμαι αντίθετος στον θαλάσσιο τουρισμό, στην κρουαζιέρα ή στην αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου. Όμως οι δραστηριότητες αυτές δεν μπορεί να αναπτύσσονται εις βάρος των βασικών λιμενικών λειτουργιών και των μελλοντικών αναπτυξιακών δυνατοτήτων.
Πέντε ερωτήματα προς το Δημοτικό Συμβούλιο
Θεωρώ αναγκαίο το Δημοτικό Συμβούλιο να δώσει δημόσια, σαφή και τεκμηριωμένη απάντηση στα ακόλουθα:
- Πώς διασφαλίζεται ο εθνικός χαρακτήρας και η αναπτυξιακή αποστολή του λιμένα Καλαμάτας μέσα από τις προτεινόμενες χρήσεις του Master Plan;
- Υπάρχει ολοκληρωμένη μελέτη χωρητικότητας, συμβατότητας χρήσεων και οικονομικής βιωσιμότητας, που να αποδεικνύει ότι όλες οι προβλεπόμενες δραστηριότητες μπορούν να συνυπάρξουν;
- Διασφαλίζεται ρητά η μελλοντική λειτουργική σύνδεση του λιμένα με τον σιδηρόδρομο, ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται εμπορεύματα και επιβάτες;
- Ποια ακριβώς είναι η προβλεπόμενη χρήση και η αναγκαιότητα των εγκαταστάσεων Yacht Club; Έχει εξεταστεί η χωροθέτηση μη απαραίτητων λιμενικών δραστηριοτήτων εκτός της χερσαίας ζώνης;
- Έχουν προβλεφθεί επαρκείς αποθήκες, χώροι φορτοεκφόρτωσης, προσβάσεις φορτηγών και υποδομές ασφάλειας, ώστε ο λιμένας να μπορεί να ανταποκριθεί στις σημερινές και μελλοντικές του ανάγκες;
Το μέλλον του λιμένα αφορά ολόκληρη την Πελοπόννησο
Ο σχεδιασμός του λιμένα Καλαμάτας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα διαμόρφωσης του παραλιακού μετώπου της πόλης.
Ο χαρακτηρισμός του ως λιμένα εθνικής σημασίας επιβάλλει να εξετάζεται ο ρόλος του σε ευρύτερο περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε συνδυασμό με τις οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές, το εμπόριο, τις θαλάσσιες μεταφορές και τις δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης.
Θεωρώ επιβεβλημένο τα παραπάνω ζητήματα να αποτελέσουν αντικείμενο ουσιαστικής δημόσιας συζήτησης στο Δημοτικό Συμβούλιο, με τη συμμετοχή των αρμόδιων εθνικών φορέων, πριν ληφθούν αποφάσεις που ενδέχεται να περιορίσουν οριστικά τις δυνατότητες του λιμένα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσες διαφορετικές χρήσεις μπορούμε να χωρέσουμε στο λιμάνι της Καλαμάτας. Είναι αν οι επιλογές μας σήμερα θα επιτρέψουν να εξακολουθήσει να λειτουργεί αύριο ως πραγματικός λιμένας εθνικής σημασίας.
Το λιμάνι αποτελεί δημόσια υποδομή που παραλάβαμε από προηγούμενες γενιές και οφείλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες με περισσότερες δυνατότητες, όχι με λιγότερες.
Γιατί είναι εύκολο να μετατρέψεις έναν λιμενικό χώρο σε καφετέρια. Είναι πολύ δυσκολότερο να ξαναφτιάξεις ένα λειτουργικό λιμάνι εθνικής σημασίας, όταν έχεις χάσει τις υποδομές και τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα.
Προς: Το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας
Κοινοποίηση: Δήμαρχο Καλαμάτας, Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Καλαμάτας, Επιμελητήριο Μεσσηνίας, τοπικά Μέσα Ενημέρωσης
Αρ. Μητρώου Μ.Η.Τ. 262004