Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2022 14:46

Πώς οι μεταξοτυπίες συνεισφέρουν στην ψυχική υγεία μας

Πώς οι μεταξοτυπίες συνεισφέρουν στην ψυχική υγεία μας

Η ενασχόληση με την τέχνη, σε όποια μορφή κι αν διαδραματίζεται αυτή, έχει πολλαπλά οφέλη να προσφέρει στον άνθρωπο. Είτε μιλάμε για παρατήρηση έργων τέχνης είτε για δημιουργία περιεχομένου, όπως συμβαίνει με τις μεταξοτυπίες, η θετική επίδρασης της εικαστικής ψυχοθεραπείας είναι αδιαμφισβήτητη. Το συγκεκριμένο είδος θεραπείας εστιάζει στην καλλιτεχνική διαδικασία παρά στο τελικό αποτέλεσμα. Εδώ αυτό που έχει σημασία είναι κυρίως πως αισθάνεται κανείς, όταν δημιουργεί τέχνη και τί μαθαίνει για τον εαυτό του, παρά το εικαστικό αποτέλεσμα καθαυτό.

Ανατρέχοντας στην εμφάνιση ορισμένων κινημάτων θα διαπιστώσει, ότι αυτά εξαρχής λειτούργησαν θεραπευτικά για τους ίδιους τους δημιουργούς. Πέραν όμως της λυτρωτικής επίδρασης στον καλλιτέχνη, ωφέλησαν και την ανθρωπότητα αφήνοντας σπουδαία έργα τέχνης ως παρακαταθήκη. Από το Νταντά Raygraphy (το Φιλί) του Man Ray μέχρι την εξπρεσιονιστική Έναστρη Νύχτα του Βαν Γκόνγκ οι απανταχού φιλόμουσοι είναι ευγνώμονες στην ανάγκη των σπουδαίων ζωγράφων να εξωτερικεύσουν σκέψεις, κρίσεις, συναισθήματα. Βέβαια στην περίπτωση της ενασχόλησης ενός απλού ανθρώπου με την εικαστική ψυχοθεραπεία, δεν είναι απαραίτητη η γνώση κάποιας συγκεκριμένης τεχνικής. Αφορά ανθρώπους όλων των ηλικιών, από παιδιά μικρής ηλικίας έως και ηλικιωμένους και από κάθε υπόβαθρο. Στόχος της είναι η αντιμετώπιση αγχωδών καταστάσεων, η διαχείρισή τους και η επούλωση ύστερα από τραυματικές εμπειρίες.

Τα χαρακτικά στη διάθεση της ψυχοθεραπείας

Υπάρχουν διάφορες μορφές εικαστικής ψυχοθεραπείας, όπως ο χορός, η ζωγραφική, η μουσική, η ελεύθερη γραφή. Μεταξύ αυτών είναι και τα χαρακτικά. Η εικαστική ψυχοθεραπεία, ευρύτερα γνωστή ως art therapy, πραγματοποιείται κατόπιν καθοδήγησης από ειδικούς θεραπευτές. Εκείνος παρέχοντας ειδικά σύμβολα, δίνει φωνή στις εμπειρίες και τα συναισθήματα, που δεν εκφράζονται εύκολα λεκτικά. Ο συμμετέχων χαλαρώνει και αποφορτίζεται αναπτύσσοντας την αυτογνωσία και την αυτοεκτίμησή του. Ταυτόχρονα με τη βοήθεια του θεραπευτή το πρόβλημα οράται από διαφορετική σκοπιά, με τον θεραπευόμενο να διαχειρίζεται πια με ευκολία συμπτώματα ακονίζοντας συνάμα τις κοινωνικές δεξιότητές του.

Ποιοι μπορούν να ωφεληθούν από την art therapy

Σύμφωνα με μελέτη του 2016, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Art Therapy Association λιγότερη από μισή ώρα ενασχόλησης με δημιουργική έκφραση, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση τους στρες, τη βελτίωση της ψυχικής υγείας ασχέτως των γνώσεων ή καλλιτεχνικών δεξιοτήτων του ενασχολούμενου.

Σε ποιους όμως απευθύνεται το πρωτοποριακό είδος θεραπείας; Σε ανθρώπους που είχαν τραυματική συναισθηματική εμπειρία, υπήρξαν θύματα κακοποίησης και ενδοοικογενειακής βίας, έχουν άγχος, κατάθλιψη και άλλα ψυχολογικής φύσεως ζητήματα. Οι προαναφερθείσες περιπτώσεις κι ακόμη περισσότερες μπορούν να επωφεληθούν από την εκφραστική τέχνη. Ορισμένες περιπτώσεις, όπου η εκφραστική θεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί είναι:

  • Ενήλικες, που βιώνουν περιόδους έντονου άγχους
  • Παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς ή κοινωνικοποίησης στο σχολείο ή το σπίτι
  • Παιδιά ή ενήλικες, που βίωσαν τραυματική εμπειρία
  • Άτομα που υπέστησαν εγκεφαλική βλάβη
  • Άνθρωποι που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας

Οι μεταξοτυπίες Φασιανού στην εκφραστική θεραπεία

Η ενασχόληση με την τέχνη, ακόμη και αν δεν αφορά στην παραγωγή εικαστικού περιεχομένου, αλλά απλώς την παρατήρησή του, μπορεί να είναι λυτρωτική. Με την έννοια αυτή μελετώντας τις μεταξοτυπίες Φασιανού μπορεί κάποιος να αποκομίσει τα οφέλη της εκφραστικής ψυχοθεραπείας. Ίσως γι’ αυτό και οι εικόνες του έχουν χρησιμοποιηθεί στην Ελλάδα ακόμη και σε βιβλία του δημοτικού, συνεισφέροντας στην καλλιέργεια της καλλιτεχνικής παιδείας των παιδιών από νεαρή ηλικία.

Οι Τεχνικές

Ο στόχος της εικαστικής ψυχοθεραπείας είναι να χρησιμοποιήσουν τη δημιουργική διαδικασία για να βοηθήσει τον θεραπευόμενο με την αυτο-έκφραση. Σαν αποτέλεσμα καταλήγει να γνωρίζει καλύτερα τον εαυτό του και ως εκ τούτου ανακαλύπτει νέες δεξιότητες επίλυσης διαφόρων θεμάτων. Η δημιουργία ή η παρατήρηση της τέχνης χρησιμοποιείται προκειμένου ο άνθρωπος να εντρυφήσει στα συναισθήματα, να καλλιεργήσει την αυτογνωσία, να διαχειριστεί αγχώδεις καταστάσεις, να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του και να αναπτύξει τις κοινωνικές του δεξιότητες. Προς τον σκοπό αυτό οι θεραπευτές χρησιμοποιούν τις ακόλουθες τεχνικές:

  • Κολάζ
  • Χρωματισμός
  • Σκίτσα και τυχαία σχέδια
  • Σχέδιο
  • Ζωγραφική με τα χέρια
  • Ζωγραφική
  • Φωτογραφία
  • Πηλός
  • Γλυπτική

Καθώς ο θεραπευόμενος δημιουργεί τέχνη, αναλύει τι έφτιαξε και πως τον κάνει αυτό να αισθάνεται. Εξερευνώντας την τέχνη οι άνθρωποι μπορούν να βρουν θέματα και αντιπαραθέσεις, που μπορεί να επηρεάζουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές.

Δε χρειάζεται να δημιουργήσετε τις μεταξοτυπίες Μυταρά για να λάβετε μέρος

Για να συμμετάσχει κανείς σε μια συνεδρία εικαστικής ψυχοθεραπείας δε χρειάζεται να έχει κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο, ώστε να δημιουργήσει έργα που συγκρίνονται με τις μεταξοτυπίες Μυταρά. Για την ακρίβεια δεν είναι καν απαραίτητο να έχει αυτό που λέμε «καλλιτεχνική φλέβα». Όσον αφορά δε τη συμμετοχή στην εικαστική δημιουργία, έρευνα του 2017 βρήκε ότι και μόνο η έκθεση πινάκων ζωγραφικής σε ένα νοσοκομείο βοήθησε τους ασθενείς να αισθάνονται ότι βρίσκονται σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Βοήθησε ταυτόχρονα στην κοινωνικοποίηση και την ενίσχυση της προσωπικότητας και εκτός νοσοκομείου. 

Όσον αφορά στο κατά πόσο διαφέρει από ένα τυπικό μάθημα τέχνης, η απάντηση είναι αρκετά. Η art therapy έχει πρωταρχικό στόχο να εστιάσει ο θεραπευόμενος στην εσωτερική του εμπειρία. Αντίθετα τα μαθήματα τέχνης στοχεύουν στην τελειοποίηση μιας τεχνικής ή στη δημιουργία και περάτωση ενός καλλιτεχνήματος. Ταυτόχρονα η εικαστική ψυχοθεραπεία λειτουργεί ως μέσο έκφρασης του εσωτερικού κόσμου ενός ανθρώπου. Στον αντίποδα η τέχνη στοχεύει στην έκφραση της εντύπωσης που έχει κανείς για τον εξωτερικό κόσμο.