Αυτή είναι η πραγματική max Q παροχή του Νέδοντα το 1922.  Τώρα με τον τριπλασιασμό της ταχύτητας του ως αναφέρουμε κατωτέρω, έχει υπoτριπλάσια διατομή.

4 Ιανουαρίου 1922: Η χθεσινή πλημμύρα του Νέδοντος

         Το κρισιμότερο στοιχείο για την σχεδίαση αντιπλημμυρικών έργων σε ένα χείμαρρο ή ποταμό είναι η max Q  παροχή του.

         Η παροχή Q είναι το γινόμενο της ταχύτητας  (V) του νερού επί το εμβαδόν (S) της φλέβας του ρέματος  ήτοι:  Q = V x S

        Το μέγιστο S της φλέβας του ρέματος ισούται με την γεωμετρική διατομή της κοίτης ( Ίση με το πλάτος  ( b ) επι το ύψος ( h )  της κοίτης ).

        Όπως αντιλαμβάνεστε αν διπλασιάσουμε την ταχύτητα του νερού αμέσως υποδιπλασιάζεται το εμβαδόν του ρέματος (χειμάρρου ή ποταμού).

                          Α. ΜΕΓΙΣΤΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΤΟΥ ΝΕΔΟΝΤΑ

      Σημειωτέον όλα τα στοιχεία που αναφέρω έχουν ληφθεί από την μελέτη των μελετητών του ΜΟΡΕΑ και αφορούν την μέγιστη παροχή (max Q) με περίοδο επαναφοράς 50 έτη.

(1)  Σελ. 88 της  ¨Υδρολογικής μελέτης ποταμού Νέδοντα¨

                          max Q με περίοδο επαναφοράς 50 έτη   στην εκβολή

(α) Υ.Δ.Ε. (1965)                   300 m3/sec max Q            στην εκβολή

(β) Υ.Π.Ε.Χ.Ω.Δ.Ε  (2000)         313,1 m3/sec max Q          στην εκβολή

(γ) Σ.Δ.Κ.Π.                               318,7 m3/sec max Q               στην εκβολή

(δ) Υ.Π.Ε.Χ.Ω.Δ.Ε  (1999)         390,3 m3/sec max Q          στην εκβολή

(ε) Υ.Π.Ε.Χ.Ω.Δ.Ε  (Σ.Δ.Κ.Π.)    560 m3/sec max Q            στην εκβολή

(στ) Παρούσα Μελέτη (2021)    463,7 m3/sec max Q          στην εκβολή

              Ένα φάσμα max Q που εκτείνεται από 300 m3/sec έως 463,7m3/sec ήτοι αύξηση 55% !!!

 (2)  Σελ. 22 της  ¨Υδρολογικής μελέτης ποταμού Νέδοντα¨

          Τον σημαντικότερο ρόλο στο μέγεθος της παροχής Q  ενός χειμάρρου ή ποταμού έχει η επιφάνεια της λεκάνης συλλογής και απορροής του.

         Συγκεκριμένα η λεκάνη απορροής του Παμίσου είναι ίση με 539,72 km2 και του Νέδοντα είναι 128,43  km2 ήτοι του Παμίσου είναι μεγαλύτερη κατά 4,2 φορές!!! 

       Ο Πάμισος συνίσταται από δυο βασικά σκέλη που συμβάλουν ανάντι της Τ.Κ. Αριος.  Πρώτο  από την μόνιμη πηγαία παροχή του Αγ. Φλώρου που είναι 13 m3/sec χειμώνα-καλοκαίρι και δεύτερο την χειμαρρώδη παροχή του Πύρνακα στον οποίο συρρέουν επτά (7) μεγάλοι χείμαρροι (Δεσπότης-Ξηριάς,Ντουράκος –Χάραδρος –Αμφίτας,Βίας-Μαυροζούμενα-Σφένδαμος) και η παροχή τους στην 50-ετία στην γέφυρα της Βαλύρας είναι 560 m3/sec.

           Δεν είναι δυνατόν με τα προαναφερόμενα δεδομένα η max Q του Νέδοντα να είναι τα 4/5 της παροχής του Πύρνακα.

         Έχω δει πως ¨κατεβάζει¨ ο Πύρνακας (εντος του χρόνου της 50ετιας την max Q) και πραγματικά ο Νέδοντας είναι ρυάκι σε σχέση με αυτόν. Δεν εξηγείται με την υδρολογία αλλά ούτε με την κοινή λογική!

 
Σεπτέμβριος 2016.
Ο Πύρνακας στην max Q 50ετίας Η γέφυρα έχει άνοιγμα b=43m και H=5,00m
Αντιθέτως ο Νέδοντας ποτέ μέχρι σήμερα δεν εμφάνισε την max Q=463 m3/sec της πρόσφατης μελέτης.
Η δικαιολογία του μελετητή ότι μπορεί να εμφανισθεί ¨αυριο¨ ή μετά από 1000χρόνια δεν είναι επιστημονική άποψη… αλλά πολιτική!

(3) Σελ. 89 της ‘’Υδραυλικής Μελέτης ποταμού Νέδοντα’’

Παροχές του Νέδοντα στην γέφυρα της περιμετρικής για περίοδο επαναφοράς 5 έτη -10 έτη -20 έτη -50 έτη ως υπολογίστηκαν από τον μελετητή (2021).

•         max Q (περιόδου επαναφοράς 5 έτη) = 173,4 m3/sec
•         max Q (περιόδου επαναφοράς 10 έτη) = 242,2 m3/sec
•         max Q (περιόδου επαναφοράς 20 έτη) = 322,8 m3/sec
•         max Q (περιόδου επαναφοράς 50έτη) = 451,7m3/sec

Όπως  όλοι γνωρίζουν σύμφωνα με μελέτη ΔΕΥΑΚ  850m  κατάντη της θέσης των προαναφερόμενων θεωρητικών παροχών  στο τμήμα του σκέπαστρου του χειμάρρου που  στηρίζεται σε δύο σειρές υποστυλωμάτων  η παροχή   είναι 75 m3/sec έως 100 m3/sec

Από το 1971 που γνωρίζω, ως μαθητής στην Καλαμάτα, δεν έγινε καμία πλημμύρα του Νέδοντα! και σύμφωνα με τα προαναφερόμενα η παροχή 173,4 m3/sec ¨πέρασε¨  10 φορές- η παροχή 242,2 m3/sec  ¨πέρασε¨  5 φορές-η παροχή 322,8 m3/sec ¨πέρασε¨  3 φορές & η παροχή 451,7m3/sec  ¨πέρασε¨  1 φορά.

             Επειδή η παροχή της 5ετίας και της 50ετιας είναι σε άμεση συνάρτηση αντιστοιχεί ότι η παροχή σχεδιασμού 50ετιας δεν εμφανίστηκε στα 500χρόνια.

           Έχουμε σοβαρή απόκλιση της θεωρητικής παροχής από την πράξη!!!

4. Όπως επίσης παραδέχονται στην μελέτη τους η βροχόπτωση του 2016 θα γίνει μετά από 1000 χρόνια και τότε δεν πλημμύρισε ο Νέδοντας!!!

5. Από το 1986 έως 2000 αμέσως μετά την γέφυρα Σπάρτης η κοίτη του Νέδοντα για να καλύψει  (λόγω σεισμού) τις  ανάγκες του ΚΤΕΛ είχε σε μήκος 35m περιορισθεί στη μέση. Καμία πλημμύρα δεν έγινε !!!

Β. ΟΓΚΟΣ ΦΕΡΤΩΝ ΝΕΔΟΝΤΑ & ΑΛΛΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ

Σελ 106  ‘’Υδραυλικής Μελέτης ποταμού Νέδοντα’’

Όγκος φερτών (m3) για πλημμυρικό επεισόδιο  50-ετίας 12-ωρης διάρκειας

Ελαφογκρέμης : 1078 m3/12 ωρη

Λαγκάδα: 2340m3/12 ωρη

Καραμπόγιας: 1024 m3/12 ωρη

Νέδοντας :7710 m3/12 ωρη

Γιατί στα τρία πρώτα (Ελαφογκρέμης- Λαγκάδα- Καραμπόγιας) γίνονται έργα συγκράτησης και ανάσχεσης φερτών, (τουλάχιστον τρεις αναβαθμοί συγκράτησης και μία λεκάνη ηρεμίας ανά ρέμα) ενώ στο Νέδοντα με την στερεοπαροχή  7710 m3/12 ωρη.

Δεν προτείνετε κανένα έργο !!!

Μάλιστα στην σελίδα 81 αναφέρετε ότι διερευνήσατε φράγμα ανάσχεσης και δεν το κρίνετε αναγκαίο.

Γ. ΚΛΙΣΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΗΣ ΚΟΙΤΗΣ (από Χ.Θ. 0+00÷3+200m)& ΤΑΧΥΤΗΤΑ

•         Η κατά μήκος κλίση της διαμορφωμένης κοίτης, που συντελεί στο μέγιστο στην αύξηση της ταχύτητας, από Γέφυρα Σπάρτης έως εκβολή είναι περίπου ίση με 1,07% (Η= 32m L=3000m)

•         Μια κλίση που είτε τεχνικά ή τυχαία δίδει ταχύτητα ροής (που κακώς δεν μέτρησαν οι μελετητές) ιδανική. Πουθενά σε όλο το μήκος των 3.000m δεν αποτίθενται φερτά υλικά που αποδεδειγμένα είναι μεγάλου όγκου. Ως αποδεικτικό στοιχείο ανάντη στην γέφυρα Μακεδονίας όπου υπάρχει μικρός αναβαθμός (΄΄θραύση ενέργειας΄΄) εντός της λεκάνης ηρεμίας και στις άκρες (όπου η ταχύτητα ¨πέφτει¨) υπάρχουν μικροαποθέσεις αμμοχάλικου με διάσταση μέχρι 10 cm που αποδεικνύουν το πραναφερόμενο. 

•         Η ταχύτητα που έχει  η ροή δυστυχώς δεν μετρήθηκε σε μια μέση παροχή (το απλούστερο, φελλός από την γέφυρα Αγοράς μέχρι οδός Λεϊκων  ή από την γέφυρα Μακεδονίας έως τη γέφυρα Λυκούργου υ=L/t )

•         Οι  μελετητές στη σύσκεψη υποστήριξαν ότι η ταχύτητα του νερού  είναι 9m/s

•         Εάν είναι σωστή η ταχύτητα και επειδή η διατομή της κοίτης του Νέδοντα είναι 30m2 έως 40m2 ήτοι παροχετεύει Q=  40m2Χ 9m/s = 360 m3/s

•         Ποία είναι η κλίση της κοίτης μετά τα έργα της νέας μελέτης  όπου σκάβεται η κοίτη  σε βάθος ακόμη κατά 2,7 m  περίπου

•         Ποία θα είναι η αναμενόμενη ταχύτητα;

Πιθανότατα θα έχει μικρύνει, άρα θα απαιτείται μεγαλύτερη διατομή και τμήμα του πλεονεκτήματος της εκβάθυνσης θα χάνεται .  Πιθανή απόθεση φερτών υλικών.

•         Πως θα γίνουν  οι φρεατοπάσσαλοι κάτω από την καλυμμένη κοίτη; Το ειδικό μηχάνημα θα εργάζεται εύρυθμα, ασφαλώς και έντεχνα;

•         Τις δυσκολίες και τους κινδύνους από ξαφνικό ‘’κατέβασμα’’ του Νέδοντα ενώ γίνονται εργασίες εκσκαφών. Το έργο θα εκτελείται από Μάιο έως Σεπτέμβριο το πολύ.   

Μερικές από τις πολλές παρατηρήσεις που γίνονται.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ο  μηχανισμός υπερχείλισης του Νέδοντα  ήταν:

•         Μεγάλη ταχύτητα νερού στην ορεινή κοίτη λόγω λεκανών μεγάλου ύψους ( 1.714m η λεκάνη ¨Καρβελιωτη¨ και 1.600m η λεκάνη ¨Νεδουσαίου¨)

•         Μεγάλη ταχύτητα νερού συνεπάγεται ανάλογα μεγάλη δυνατότητα στερεομεταφοράς υλικών ( με αιώρηση -σύρσιμο-αναπήδηση).

Σημειωτέον ότι η λεκάνη συλλογής  και απορροής του Νέδοντα και κυρίως του ΄΄Καρβελίωτη΄΄ έχει σύσταση (σχιστολιθική) και πολλές σάρες συνεπώς μεγάλη στερεοπαροχή.

•         Στην πεδινή κοίτη μικρότερη ταχύτητα, ήτοι μικρότερη δυνατότητα στερεομεταφοράς και συνεπώς απόθεση υλικού (αμμοχάλικου).

Ο κώνος απόθεσης του Νέδοντα εκτείνεται από την περιοχή της οδού Αριστομένους και δυτικά τουλάχιστον μέχρι την σημερινή κοίτη του.

Ø  Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι όταν το 1988 που έγιναν οι εκσκαφές για την θεμελίωση του Δικαστικού Μεγάρου και μέχρι την στάθμη του -8,50m βρέθηκαν επάλληλες στρώσεις αμμοχάλικου.

Ø  Το 1924 ο Νέδοντας ακολουθώντας την αρχική κοίτη του στην Αριστομένους επνιξε τον λιμενοφύλακα έξω από το λιμεναρχείο.

•         Ανύψωση της χαλικώδους πεδινής κοίτης λόγω απόθεσης των φερτών υλικών και υπερχείλιση του χειμάρρου

Αυτά αντιμετωπίστηκαν με τις κάτωθι δύο πλέον πετυχημένες τεχνικές παρεμβάσεις που απάλλαξαν την Καλαμάτα από τον ΄΄Δράκο ‘’ του Νέδοντα.

Α. Τα πολυάριθμα λιθοφράγματα (πάνω από 90) που έγιναν στην  ορεινή κοίτη του Νέδοντα (Κραβελιωτη & Νεδουσαίο) που συγκράτησαν μεγάλο μέρος της στερεομεταφοράς και ανέκοψαν την ορμητικότητα (ταχύτητα) των νερών.

Λιθόφραγμα Η=10m ανάσχεσης και συγκράτησης

Τώρα είναι μόνο ¨θραύστης¨ ενέργειας διότι ανάντι έχει μπαζωθεί από τα φερτά υλικά.

Β. Το τσιμέντωμα της πεδινής κοίτης (μίκρυνε την τραχύτητα του δαπέδου)  που αύξησε τριπλασίασε τουλάχιστον την ταχύτητα του νερού και υποτριπλασίασε την αναγκαία διατομή, και τα στερεά υλικά διοχετεύονται στη θάλασσα και ενισχύουν την ευρύτερη ακτογραμμή (δίαιτα ακτών)

Η πρώτη ενέργεια έγινε την δεκαετία του 1930 με μηχανικό τον Μινεϊκο και η δεύτερη σχεδόν ολοκληρώθηκε το 1970.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΟΥ

1.   Ναι στην σήραγγα εκτροπής Ελαφογκρέμη, Λαγγάδα και διαμόρφωση του Καραμπόγια. Επιβαρύνουν στην 50-ετία την παροχή του Νέδοντα με αθροιστική μέγιστη παροχή  52,3 m3/sec

2. Ναι στην εκτροπή προς Νέδοντα Βέλιουρα και Καλαμίτσι  επιβαρύνουν την παροχή του Νέδοντα στην 50-ετία με μέγιστη παροχή 13 m3/sec

      ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΒΕΒΑΙΑ ΕΦ΄ΟΣΟΝ ΙΣΧΥΕΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΙ Η ΜΕΛΕΤH στην   

      σελ 89 ότι «… δεν υπάρχει χρονισμός αιχμών με την παροχή του Νέδοντα..»

3.   Ναι σε εργασίες βελτίωσης της ροής στο σκεπασμένο τμήμα από γέφυρα 23ης Μαρτίου έως γέφυρα Κιλκίς με τις δύο σειρές υποστυλωμάτων χωρίς να υπάρξει αλλαγή της υφιστάμενης γεωμετρίας του. Υπάρχουν τεχνικοί τρόποι για να αποτραπεί η εμφάνιση τυρβώδους ροής πίσω από τα υποστυλώματα (π.χ. κάτοψη υποστηλωμάτων ως μεσόβαθρα, χωρίς διαχωρισμό της κοιτης σε τρία κανάλια).

4.   Ναι στην βελτίωση της στένωσης στην περιοχή γέφυρας Ιατροπούλου με νέα γέφυρα χωρίς μεσόβαθρο και διαπλάτυνση-εκβάθυνση τοπικά της κοιτης .

5.   Να διαμορφωθεί η κοίτη του Νέδοντα και ανάντη της Γέφυρας Σπάρτης σε μήκος περίπου 1200m σε συρματοκοβώτια ώστε και ελεγχόμενα να εισέρχεται  στην κατάντη διαμορφωμένη κοίτη και να προστατευθεί πέριξ η περιοχή (Δασαρχείου- Θεάτρου-συνεργείου Δήμου κλπ) Αυτό επιβάλλεται εκατέρωθεν εγκάρσιων έργων ως είναι οι γέφυρες.

6.   Πρέπει να επέμβουμε με έργα στην ορεινή κοίτη του Νέδοντα και κυρίως στα δύο κύρια σκέλη του Νέδοντα των  ΄΄Καρβελιώτη΄΄ και του  ΄΄Νεδουσαίου΄΄ διότι: η λύση θα είναι αποτελεσματικότερη - οικονομικότερη - λιγότερο οχλούσα στην πόλη και φιλικότερη  στο περιβάλλον.

     Επίσης θα συντελέσει ουσιαστικότερα στον μη χρονισμό των αιχμών παροχής του Καραμπογιά και Βελιουρα-Καλαμίτσι που είναι προϋπόθεση για τις δύο πρώτες προτάσεις.

        Αντικείμενο ειδικευμένης μελέτης για την  ¨δίαιτα¨ της ορεινής κοίτης του Νέδοντα.

Ο Διευθυντής Τεχνικών Έργων Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας

Παναγιώτης Γιαννακέας

Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.