Στο παλιότερο κείμενο που μας πληροφορεί για την καταγωγή της Θεοτόκου, το λεγόμενο Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου (που φέρεται ότι γράφτηκε από τον ομώνυμο αδελφό του Ιησού, αν και αυτό αμφισβητείται), η Μαριάμ είναι κόρη του Ιωακείμ, ενός πολύ πλούσιου τσιφλικά της εποχής, ο οποίος είναι για πολλά χρόνια άτεκνος, μέχρι που η γυναίκα του Άννα συλλαμβάνει ένα κοριτσάκι σε προχωρημένη ηλικία. Οι γονείς αποδίδουν το γεγονός αυτό σε θαύμα και αποφασίζουν να αφιερώσουν τη μικρή Μαριάμ στο Ναό του Σολομώντα για να υπηρετεί τις λειτουργικές του ανάγκες (όπως συνηθιζόταν τότε). Όταν η Μαριάμ μπαίνει στην εφηβεία και οι γονείς της πεθαίνουν, οι ιερείς αποφασίζουν να την αναθέσουν στον Ιωσήφ, ένα θεοφοβούμενο «τέκτονα» (και όχι ξυλουργό), ο οποίος έχει ήδη παιδιά από προηγούμενο γάμο (στην εβραϊκή κοινωνία της εποχής επιτρεπόταν η πολυγαμία). Ο Ιωσήφ καθίσταται ο «προστάτης» της Μαριάμ μέχρι τη γέννηση και την ενηλικίωση του Ιησού (όταν και φεύγει από το προσκήνιο).

Πριν προχωρήσουμε πιο κάτω, αξίζει να σταθούμε σε κάποια σημεία της παραπάνω διήγησης, που φωτίζουν μερικές αθέατες πλευρές του προσώπου της Θεοτόκου. Το πρώτο (και πιο εμφανές) είναι η κοινωνική και οικονομική της επιφάνεια, καθώς ο πατέρας της περιγράφεται ως «πλούσιος σφόδρα», μια έκφραση που θα χρησιμοποιήσει αργότερα και ο Ιησούς για τον πλούσιο νεανία, ο οποίος τον ρωτά για το πώς θα κερδίσει την αιώνια ζωή (Λουκ. 18:18). Στη μεν περίπτωση του Ιωακείμ, ο πλούτος του δεν αποτελεί εμπόδιο για την πνευματική του προκοπή, ενώ στην περίπτωση του νεανία είναι αναφανδόν καταδικαστέος («διότι αυτοί που έχουν χρήματα δύσκολα θα μπουν στη βασιλεία των ουρανών»). Ο πλούτος του Ιωακείμ γίνεται εμφανής και από τις προσφορές ζώων που κάνει στο Ναό του Σολομώντα για να του επιτραπεί να συμμετάσχει στις ιεροτελεστίες λόγω της ατεκνίας του (που εθεωρείτο τότε όνειδος). Αμέτρητα ζώα σφάζονται επίσης για να εορταστεί το γεγονός της απροσδόκητης εγκυμοσύνης της Άννας.   

Άμεση συνάφεια με το πρόσωπο της Θεοτόκου έχει και η επαγγελματική ιδιότητα του Ιωσήφ ως «τέκτονος», που μεταφράζεται συνήθως ως «ξυλουργός» (ή carpenter στα αγγλικά). Στην πραγματικότητα, την εποχή του Χριστού με τον όρο τέκτων εννοούσαν τον λιθοξόο (κάτι σαν τον σημερινό «πετρά»), που ήταν ένα επάγγελμα περιζήτητο αλλά και προσοδοφόρο. Αυτό οφείλεται στην οικοδομική δραστηριότητα που ανέπτυξε ο βασιλιάς της Ιουδαίας Ηρώδης Αντίπας (4-37 μ.Χ.) και η οποία κορυφώθηκε με την ίδρυση της νέας πρωτεύουσας, της Σεπφωρίδος (πολύ κοντά στη Ναζαρέτ), καθώς και την ανακατασκευή του Ναού του Σολομώντα, την εποχή της ενηλικίωσης του Ιησού (10-20 μ.Χ.). Αλλά και ο Ιησούς θα αποκληθεί αργότερα «υιός του τέκτονος», όταν θα προσπαθήσει να πείσει (ανεπιτυχώς) τους συμπατριώτες του για τις θαυματουργικές του ικανότητες (Ματθ. 13:55). Συνεπώς η Θεοτόκος φαίνεται ότι συνέχισε να ζει σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με οικονομική άνεση, όπως αυτό στο οποίο είχε μεγαλώσει.

Έμμεσες μαρτυρίες που επιβεβαιώνουν την προσοδοφόρα επαγγελματική ιδιότητα του Ιωσήφ θεωρούνται οι αναφορές που κάνει ο Ιησούς στα ευαγγέλια για χτίστες και οικοδόμους. Σε μια από τις πιο γνωστές παραβολές του για τα γερά θεμέλια ενός σπιτιού (Λουκ. 6:46-49), ο Ιησούς τονίζει ότι αυτός που ακούει τους λόγους του και τους εφαρμόζει στη ζωή του «μοιάζει με έναν που για να χτίσει το σπίτι του, έσκαψε βαθιά, κι έβαλε τα θεμέλια πάνω σ’ ένα βράχο. Έτσι όταν έγινε πλημμύρα κι έπεσαν ποτάμι τα νερά πάνω στο σπίτι, δεν μπόρεσαν να το σαλέψουν, γιατί είχε θεμελιωθεί πάνω στο βράχο». Αντίθετα, αυτός που ακούει τους λόγους του αλλά δεν τους εφαρμόζει, «μοιάζει με έναν, που έχτισε το σπίτι του πάνω στο χώμα, χωρίς θεμέλια. Μόλις έπεσαν ποτάμι τα νερά πάνω στο σπίτι, γκρεμίστηκε και η ζημιά που έπαθε ήταν μεγάλη». Το ίδιο επίσης πιθανώς υποκρύπτεται και στον χαρακτηρισμό του αποστόλου Πέτρου ως πέτρας, πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί η Εκκλησία του Χριστού (Ματθ. 16:18).

Εάν τα πράγματα έγιναν έτσι, η Θεοτόκος Μαριάμ θα είχε τη δυνατότητα να μεγαλώσει τον Ιησού (και τα άλλα αδέρφια του) με σχετική οικονομική άνεση. Τούτο τεκμαίρεται και από κάποια γεγονότα των ευαγγελίων, όπως δύο τουλάχιστον ταξίδια που έκανε η αγία οικογένεια στα Ιεροσόλυμα: ένα για την τελετή της περιτομής του οκταήμερου Ιησού και ένα άλλο όταν ήταν δωδεκαετής για την εορτή του Πάσχα (Λουκ. 2:22-40, 41-52). Η Ναζαρέτ απέχει από τα Ιεροσόλυμα 140 χλμ. και τέτοια ταξίδια ήταν πολυδάπανα (αν όχι απαγορευτικά) για τους περισσότερους κατοίκους της Ιουδαίας, διότι εκτός από τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής περιλάμβαναν και τα δώρα που έπρεπε να προσφέρουν οι ενδιαφερόμενοι στο Ναό του Σολομώντα. Και στις δύο όμως περιπτώσεις, δεν προκύπτει κάποια δυσκολία ως προς τα έξοδα της αγίας οικογένειας για όλο το διάστημα της αποδημίας της, που κάλυπτε τουλάχιστον μία εβδομάδα, δηλ. τέσσερις ημέρες οδοιπορίας (δύο να πάνε και δύο να έρθουν) και τρεις ημέρες παραμονής.

Πώς φτάσαμε λοιπόν από την αξιοζήλευτη οικογένεια του πλούσιου γαιοκτήμονα και του περιζήτητου τέκτονα στην ταπεινή φαμίλια ενός φτωχού μαραγκού της Ναζαρέτ; Η εικόνα αυτή προέρχεται πιθανότατα από την παρερμηνεία της ιστορίας της γέννησης του Ιησού, όταν ο Ιωσήφ αδυνατεί να βρει κατάλυμα στη Βηθλεέμ (όπου έχει ταξιδέψει από τη Ναζαρέτ) για να στεγάσει την εγκυμονούσα Μαριάμ και καταλήγει σε ένα στάβλο ζώων. Ο λόγος όμως για αυτή την αδυναμία δεν ήταν η έλλειψη χρημάτων, αλλά η έλλειψη καταλύματος, καθώς στη Βηθλεέμ είχαν ταξιδέψει πολλοί Ιουδαίοι που κατάγονταν από εκεί για να απογραφούν (σύμφωνα με το διάταγμα του Καίσαρα Αύγουστου). Η παραμονή τους στο στάβλο δεν κράτησε όμως για πολύ, διότι όταν καταφθάνουν οι Μάγοι, τους βρίσκουν σε κανονικό σπίτι. Η ίδια οικονομική άνεση στις μετακινήσεις υποκρύπτεται και στο περιστατικό της φυγής στην Αίγυπτο (για να γλυτώσουν από τον Ηρώδη), ένα πιο δαπανηρό ταξίδι για μια μέση οικογένεια της εποχής.

Φαίνεται λοιπόν ότι η Θεοτόκος Μαριάμ υπήρξε γόνος πλούσιας οικογένειας και στη συνέχεια σύντροφος (μνηστή) ενός «καθωσπρέπει» επαγγελματία της εποχής. Αν και πληροφορίες για την υπόλοιπη ζωή της σπανίζουν, εντούτοις η αίσθηση που αποκομίζουμε είναι πως συνέχισε να ζει αξιοπρεπώς. Κάτι τέτοιο προκύπτει από τον ενταφιασμό του Ιησού μετά τη σταύρωσή του σε λαξευμένο τάφο, κάτι που δεν συνηθιζόταν τότε για τους καταδικασμένους σε σταύρωση Ιουδαίους. Η μεταγενέστερη παράδοση περιγράφει επίσης τη δική της «κοίμηση» ως ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που προσείλκυσε μεγάλο αριθμό επωνύμων: αποστόλων, μαθητών, πιστών αλλά και απίστων (Ιουδαίων). Στα γεγονότα αυτά, η Θεοτόκος περιστοιχίζεται από θεραπαινίδες και ακολούθους, που φροντίζουν την ομαλή εξέλιξη της όλης διαδικασίας και προσδίδουν έναν αέρα «αρχοντιάς» στο πρόσωπο της εκλιπούσης. Όπως και να έχει πάντως, η Παναγία θεωρείται ως προστάτιδα όλου του κόσμου, ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη και καταγωγή.

Χρόνια πολλά!