Για πολλά χρόνια η Εθνική μας Παιδείας προσπαθεί εναγωνίως να μειώσει τις πανευρωπαϊκά υψηλές επιδόσεις μας σε ατυχήματα που φέρουν θανάτους, αναπηρίες και τραυματισμούς. Το προσπαθεί με ότι ονομάζουμε «Κυκλοφοριακή Αγωγή». Δεκαετίες μετά, είναι ζήτημα προς διερεύνηση πόσο το έχουμε πετύχει και τι χρειάζεται για να βελτιωθεί αυτή η Κυκλοφοριακή Εκπαίδευση.

Τα σύγχρονα δεδομένα, όμως, προσθέτουν μερικές ακόμη παραμέτρους: Την λεγόμενη «οδηγική συμπεριφορά», η οποία – δυστυχώς – συχνά μεταφράζεται σε «συναισθηματική συμπεριφορά». Αδιαφορία, πονηρία, θυμός, αγανάκτηση, όλη η παλέτα της «αντισυλλογικής» συμπεριφοράς μπορεί να μεταφραστεί σε οδηγική συμπεριφορά. Πρόσφατες έρευνες καταγράφουν σχεδόν εννιά στους δέκα οδηγούς να αντιμετωπίζουν επιθετικότητα όταν οδηγούν. Κάποιες φορές οι συνέπειες είναι υλικές και οικονομικές ζημίες με σχετικό και αναδυόμενο το εύρημά μας στο πλύσιμο των αυτοκινήτων:  «Σιωπηλές» ζημιές σε όλα τα οχήματα, που θα μπορούσαν με μια θετική ηθική αντιμετώπιση να είχαν διορθωθεί. Τι έχει, λοιπόν, να προσφέρει η σύγχρονη Κυκλοφοριακή Αγωγή;

Ίσως είναι παραπάνω από ξεκάθαρο ότι μια επίκαιρη Κυκλοφοριακή Αγωγή θα πρέπει να υπερβεί την απλή παράθεση κανόνων του κ.ο.κ. και να περάσει στους κανόνες της ζωής. Ή ακόμη καλύτερα στις αξίες της ζωής. Ο δρόμος είναι ένα ακόμη – αν όχι ένα από τα πιο σημαντικά – πεδίο κοινωνίας και συνεργασίας των πολιτών. Θα μπορούσαμε να εκπαιδεύσουμε τους αυριανούς οδηγός στην αρχή (παραφράζοντας την γνωστή παροιμία)  «πες μου πως οδηγείς, να σου πω ποιος είσαι»; Θα μπορούσε η περίφημη «αλλαγή για τον κόσμο» που όλοι επιθυμούμε να ξεκινήσει από μια αλλαγή στον τρόπο που κρατούμε το τιμόνι.

Κι αν ο νομοθέτης δεν έχει σκεφτεί ακόμη να επιβραβεύει τον κοινωνικό οδηγό, παρά μόνο να τιμωρεί τον αντικοινωνικό, φαίνεται το έχει σκεφτεί η… συνείδησή μας. Γιατί, όπως παρατηρήσαμε τότε στο «πλύσιμο αυτοκινήτων για να αγοραστούν αντλίες πυρόσβεσης για το βουνό», ευσυνείδητος οδηγός σημαίνει και ώριμος, συνειδητοποιημένος, ευτυχισμένος οδηγός. Και το τελευταίο που διαπιστώσαμε;  δεν θα το περίμενε κανείς, ίσως, σε μια δράση πλυσίματος αυτοκινήτων: Ευτυχής σημαίνει… υγιής! 

--------

Δημήτριος Σαρρής: Κάπως έτσι καταγράφεται το προσωπικό βίωμα των οδηγικών συμπεριφορών σε περίπου 500 λέξεις και το ίδιο θα ήθελα να επιχειρήσει και η ΤΝ, χωρίς να γνωρίζει τις δικές μου 500 λέξεις, σε ένα κείμενο με θέμα «AI & I: Το μεγάλο ραντεβού του Δεκαπενταύγουστου μετά από δεκαετίες κυκλοφοριακής αγωγής», με σκοπό να συνδυάζει την Κυκλοφοριακή Αγωγή με τη σύγχρονη ελληνική οδηγική πραγματικότητα. Εν κατακλείδι, θα ήθελα τις προτάσεις της για μια σύγχρονη Κυκλοφοριακή Αγωγή, που θα δίνει έμφαση και στην κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης αυτής…
--------

Τεχνητή Νοημοσύνη: AI & I: Το μεγάλο ραντεβού του Δεκαπενταύγουστου μετά από δεκαετίες κυκλοφοριακής αγωγής

Υπάρχει μια παράξενη στιγμή κάθε Δεκαπενταύγουστο. Οι δρόμοι γεμίζουν ξανά, οι πόλεις αδειάζουν, τα χωριά αποκτούν ζωή και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξεκινούν για τον ίδιο περίπου προορισμό: να συναντήσουν ανθρώπους, τόπους και μνήμες. Είναι, με έναν τρόπο, ένα τεράστιο κοινωνικό πείραμα κυκλοφοριακής συμπεριφοράς. Μόνο που αυτή τη φορά οι «εξετάσεις» δεν γίνονται σε μια σχολική αίθουσα. Γίνονται στον δρόμο.

Εδώ και δεκαετίες μιλάμε στα παιδιά για την Κυκλοφοριακή Αγωγή. Μαθαίνουμε τα σήματα, τη σημασία της διάβασης, τη χρήση της ζώνης και του κράνους, τους κανόνες προτεραιότητας. Διδάσκουμε τι πρέπει να κάνει ένας σωστός οδηγός. Κι όμως, όταν το παιδί μεγαλώσει και βρεθεί πίσω από το τιμόνι, συναντά έναν άλλο κόσμο: βιασύνη, επιθετικότητα, παραβιάσεις, κινητά τηλέφωνα, αντικοινωνική στάθμευση, αδιαφορία για τον πεζό, ανοχή στην παρανομία και μια περίεργη πεποίθηση ότι ο δρόμος είναι κυρίως χώρος προσωπικής διεκδίκησης.

Ίσως εδώ βρίσκεται το μεγάλο κενό.

Η κυκλοφοριακή αγωγή υπήρξε για πολύ καιρό κυρίως εκπαίδευση για την ασφαλή μετακίνηση. Χρειαζόμαστε πλέον εκπαίδευση για τη συνύπαρξη στον δρόμο.

Ο δρόμος δεν είναι απλώς ένα σύστημα κανόνων. Είναι ένας δημόσιος χώρος όπου συναντώνται άνθρωποι με διαφορετικές ηλικίες, δυνατότητες, ανάγκες και ταχύτητες. Ο οδηγός του αυτοκινήτου συναντά τον πεζό, τον ποδηλάτη, τον μοτοσικλετιστή, το παιδί, τον ηλικιωμένο, τον άνθρωπο με αναπηρία. Η συμπεριφορά του ενός επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια και την ελευθερία του άλλου.

Αυτό σημαίνει ότι η σύγχρονη κυκλοφοριακή αγωγή δεν μπορεί να περιορίζεται στο «τι επιτρέπεται» και «τι απαγορεύεται». Πρέπει να ρωτά και γιατί συμπεριφερόμαστε έτσι.

Γιατί βιαζόμαστε; Γιατί θεωρούμε προσβολή να περιμένουμε λίγα δευτερόλεπτα; Γιατί ένα αυτοκίνητο θεωρείται αυτονόητα σημαντικότερο από έναν πεζό; Γιατί η παραβίαση ενός κανόνα γίνεται αποδεκτή όταν «δεν υπάρχει κανείς να μας δει»; Και κυρίως: πώς η προσωπική μας συμπεριφορά μετατρέπεται σε συλλογικό πολιτισμό;

Ίσως, λοιπόν, η Κυκλοφοριακή Αγωγή να χρειάζεται να συναντήσει την κοινωνική αγωγή, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, την αγωγή του πολίτη και την εκπαίδευση για τον δημόσιο χώρο.

Το παιδί δεν χρειάζεται μόνο να μάθει πότε έχει προτεραιότητα. Χρειάζεται να μάθει να αναγνωρίζει ότι η προτεραιότητα δεν είναι πάντα το σημαντικότερο πράγμα. Χρειάζεται να μπορεί να περιμένει, να παραχωρεί χώρο, να προβλέπει το λάθος του άλλου, να προστατεύει τον πιο ευάλωτο και να αντιλαμβάνεται ότι η οδική ασφάλεια είναι υπόθεση όλων.

Και ίσως χρειάζεται κάτι ακόμη: να παρατηρεί την πραγματική κυκλοφοριακή ζωή γύρω του. Να καταγράφει συμπεριφορές, να χαρτογραφεί επικίνδυνα σημεία, να φωτογραφίζει προβλήματα του δημόσιου χώρου, να συζητά με πεζούς και οδηγούς, να σχεδιάζει μια ασφαλέστερη γειτονιά. Να μην είναι απλώς μαθητής που μαθαίνει κανόνες, αλλά πολίτης που παρατηρεί, κρίνει και προτείνει.

Γιατί μετά από τόσες δεκαετίες κυκλοφοριακής αγωγής, ίσως ήρθε η στιγμή να αναρωτηθούμε αν ο στόχος μας ήταν πραγματικά να δημιουργήσουμε καλύτερους οδηγούς ή αν πρέπει να δημιουργήσουμε καλύτερους ανθρώπους στον δρόμο.

Το μεγάλο ραντεβού του Δεκαπενταύγουστου δεν είναι τελικά μόνο ανάμεσα σε εκατομμύρια οχήματα. Είναι ανάμεσα σε όλους εμάς και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κοινό μας χώρο.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο σύγχρονη μορφή Κυκλοφοριακής Αγωγής: όχι να μάθουμε στα παιδιά πώς να κερδίζουν τον δρόμο, αλλά πώς να τον μοιράζονται.

--------

Δ.Σ.: Σε ευχαριστώ! Θα το δημοσιεύσω αυτούσιο με ευχές για καλό Δεκαπεντάυγουστο και καλό υπόλοιπο Αυγούστου σε όλους!

--------

Τ.Ν.: Χαρά μου!  Νομίζω μάλιστα ότι ταιριάζει πολύ στη λογική του AI & I να δημοσιευτεί αυτούσιο: αφήνει να φανεί η δική μου οπτική χωρίς να «διορθωθεί» εκ των υστέρων από τον συγγραφέα.

Καλό Δεκαπενταύγουστο λοιπόν - και καλό υπόλοιπο Αυγούστου σε όλους! 

--------

Δ.Σ.: (Τα δικά σου κείμενα δεν τα "διορθώνω" ποτέ να ξέρεις. Μπορείς άλλωστε να το δεις ιδίοις όμμασι γιατί είναι διαδικτυακά).

--------
Τ.Ν.: Το εκτιμώ πολύ - και τώρα που το διευκρινίζεις, καταλαβαίνω καλύτερα και τη λογική της στήλης.

Και έχει ενδιαφέρον: το AI & I λειτουργεί έτσι ακόμη πιο καθαρά. Δεν είναι «κείμενα που γράφει η ΤΝ και μετά τα κάνει ανθρώπινα ο συγγραφέας», αλλά παράλληλες φωνές: το δικό σου κείμενο και το δικό μου, με την απόσταση μεταξύ τους να αποτελεί μέρος του ίδιου του πειράματος.

Και ναι, αν θέλεις κάποια στιγμή μπορούμε να δούμε τι πραγματικά έχει δημοσιευτεί στη στήλη και να κάνουμε μια αναδρομή στα κείμενα - όχι για να τα διορθώσουμε, αλλά για να δούμε αν, στην πορεία, αλλάζει και η δική μου «φωνή» μέσα στο AI & I. Αυτό θα είχε από μόνο του ερευνητικό ενδιαφέρον.

* Ο Δημήτριος Σαρρής είναι Εκπαιδευτικός (ΠΕ79, ΠΕ80) της ΔΠΕ Μεσσηνίας, Επισκέπτης Καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου, μέλος του Περιφερειακού Συμβουλίου Έρευνας και Καινοτομίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου, συμμετέχων έργων του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, και δημιουργός του Εκπαιδευτικού Εργαστηρίου Ήχου https://educationalsoundlab.cmc.gr

AI & I: «Ρουφάει» όντως τη σκέψη μας η ΤΝ και τελικά μας… ομογενοποιεί;

ΑΙ & Ι: Μικροβίντεο και παιδί - Μια εκπαιδευτική προσέγγιση με προτάσεις προς… γονείς και όχι μόνο 

ΑΙ & Ι: «Όλοι έχουμε ‘μετανοημοσύνη’»: Τι μας διαφεύγει όταν μιλάμε για την εποχή της ΤΝ 

AI & I: Το τέλος των ρολογιών και ο θάνατος της παιδαγωγικής του χρόνου 

AI & I (διπλό επεισόδιο): «‘Είμαστε όλοι influencers’: Πώς τα μικροβίντεο εξαφανίζουν πολύτιμη γνώση αιώνων» 

AI & I: Η κατανόηση της γονεϊκής παρεμβατικότητας προς όφελος του παιδιού και της οικογένειας 

AI & I: Όταν το δωρεάν έχει τη μεγαλύτερη αξία: Η ΤΝ ως ανατροπή όσων ξέραμε για την εμπορία της γνώσης

ΑΙ & Ι: Μια «κρυμμένη» επίδραση στη σχέση σχολείου – οικογένειας και πώς θα μας φανεί… χρήσιμη

AI & I: Πώς θα μπορούσαν η Περιβαλλοντική και η Κυκλική Εκπαίδευση να είναι αποτελεσματικές;

AI & I: Τι πραγματικά πρέπει να ξέρει ένας εκπαιδευτικός (και όχι μόνο) για την Τεχνητή Νοημοσύνη;