Τετάρτη, 19 Αυγούστου 2026 08:40

Ο Αλέξης Χαρίτσης για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά

Ο Αλέξης Χαρίτσης για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά

Τη βαθιά  του θλίψη για τον θάνατο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, σημειώνει ο Αλέξης Χαρίτσης, υπογραμμίζοντας πως μεταξύ άλλων κρατά από εκείνον το ακόλουθο αυτοβιογραφικό του σχόλιο: “Τα οράματα και τα θάματα μπορεί να αντέχουν στο χρόνο μόνο αν δεν έχουν υποστεί τη διάψευση της πραγματικότητας”...

 

Ειδικότερα ο Αλέξης Χαρίτσης έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά: "Γράφονται πολλά αυτές τις ώρες για την μεγάλη απώλεια. Του διανοούμενου, του δασκάλου, του συντρόφου.

Κρατώ αυτό που έγραψε ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς σε ένα σύντομο αυτοβιογραφικό σχόλιό του:

«Τα οράματα και τα θάματα μπορεί να αντέχουν στον χρόνο μόνο αν δεν έχουν υποστεί τη διάψευση της πραγματικότητας».

Δυσπιστία απέναντι στις βεβαιότητες· πρώτα και κύρια στις δικές μας. Απαίτηση οι ιδέες να αναμετρώνται με την πραγματικότητα που φιλοδοξούν να εξηγήσουν ή να αλλάξουν.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς μάς κληροδότησε έννοιες μέσα από τις οποίες μάθαμε να σκεφτόμαστε.

Δεν υπάρχει συζήτηση για το μετεμφυλιακό κράτος χωρίς την «απο-ΕΑΜοποίηση». Δεν υπάρχει ανάγνωση της ελληνικής κοινωνικής δομής χωρίς την «πολυσθένεια». Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς δεν έγραφε απλώς βιβλία. Μας παρείχε ερμηνευτικά σχήματα.

Και την ίδια στιγμή, δεν αντιμετώπισε τη διανόηση ως μια αφηρημένη θέση έξω από τα πράγματα. Η σκέψη του ήταν, όπως έγραφε ο ίδιος, «αναπόσπαστα δεμένη με το πολιτικό».

Το 2015 αγωνιστήκαμε μαζί. Σε μια στιγμή στην οποία οι ιδέες βρέθηκαν αντιμέτωπες με την πραγματικότητα. Με τα όρια, τις συγκρούσεις, τις διαψεύσεις της, αλλά και τις δυνατότητές της.

Αναρωτιέμαι τι θα ήταν η ελληνική σκέψη χωρίς μια γενιά διανοουμένων για τους οποίους η επιστημονική εργασία, η δημόσια παρέμβαση, η στράτευση, η αγωνία συγκροτούσαν ένα ενιαίο σύμπαν και όχι χωριστούς κόσμους.

Χωρίς, μεταξύ πολλών άλλων, τον Νίκο Πουλαντζά, τον Άγγελο Ελεφάντη, τον Φίλιππο Ηλιού.

Ο θάνατος του Κωνσταντίνου Τσουκαλά θέτει το ερώτημα πολύ συγκεκριμένο: για μια Αριστερά της επιστήμης και της πράξης. 

Αποχαιρετώ με βαθιά θλίψη έναν σπουδαίο άνθρωπο. 

Τα θερμά μου συλλυπητήρια στους ανθρώπους του."