«Οι Αρμένιοι πρόσφυγες στην Καλαμάτα, 1921-1947» ήταν το θέμα της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο Καλαμάτας. Περιελάμβανε έκθεση αρχειακού υλικού, που προσφέρθηκε κυρίως από το περιοδικό Αρμενικά και ομιλίες, καθώς και εγχειρίδιο συνοδευτικό της έκθεσης, που θα συνεχιστεί στα γραφεία της Αρχείων Μεσσηνίας. 

Για τους Αρμένιους πρόσφυγες στην Καλαμάτα μίλησε η διευθύντρια των Γενικών Αρχείων του Κράτους-Αρχεία Μεσσηνίας, Αναστασία Μηλίτση-Νίκα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, στην περιοχή της Καλαμάτας εγκαταστάθηκαν και έμειναν την περίοδο από το 1921 μέχρι το 1947 περίπου 700 πρόσφυγες από την Αρμενία. Οι πρώτοι 280 ήρθαν από τη Νικομήδεια το 1921, άλλοι 200 ήρθαν το 1922 με τη Μικρασιατική Καταστροφή και άλλοι 600 ήρθαν από τη Δυτική Θράκη αλλά οι 300 εξ αυτών μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στο Ηράκλειο της Κρήτης. 

Περίπου οι 500 έζησαν στα “Παραπήγματα”, στον προσφυγικό καταυλισμό του Κορδία, όπου είχαν εγκατασταθεί και Μικρασιάτες πρόσφυγες και άλλοι 200 έμειναν στην περιοχή της Υπαπαντής. 

Οι πρόσφυγες από την Αρμενία είχαν φτιάξει τις δικές τους κοινότητες και ενορίες στην Καλαμάτα. Μία ενορία λειτουργούσε στον Κορδία και μία σε ναό κοντά στην Υπαπαντή, ενώ δύο Αρμένικα σχολεία λειτουργούσαν στον Κορδία και ένα στην περιοχή της Υπαπαντής. 

Σύμφωνα πάντα με την ομιλία της κ. Μηλίτση-Νίκα, οι πρόσφυγες από την Αρμενία έφυγαν στο σύνολό τους το 1947 και επέστρεψαν στη Σοβιετική τότε Αρμενία, όπως συνέβη με τα ⅔ περίπου των Αρμενίων προσφύγων από όλη την Ελλάδα. 

Το κοινό της εκδήλωσης συγκινήθηκε από το δραματοποιημένο αποχαιρετισμό των Αρμενίων της Καλαμάτας, από τον ηθοποιό Αλέκο Κολλιόπουλο. Ήταν ο αποχαιρετισμός που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Θάρρος”, στις 16 Σεπτέμβρη 1947, από την Επιτροπή Επαναπατρισμού Αρμενίων Καλαμών.

Η διευθύντρια των Αρχείων Μεσσηνίας, κ. Μηλίτση-Νίκα, ευχαρίστησε θερμά τους χορηγούς για το τρίπτυχο των εκδηλώσεων, την έκθεση, τις ομιλίες και το εγχειρίδιο, που είναι η Περιφέρεια Πελοποννήσου, η Alpha Bank, το Επιμελητήριο Μεσσηνίας και ο Συνεταιρισμός Φαρμακοποιών Νότιας Πελοποννήσου. 

Στην εκδήλωση μίλησαν ακόμη ο Τακβόρ Οβακιμιάν, πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου της Αρμενικής Κοινότητας στην Ελλάδα, θέμα: «Η παρουσία των Αρμενίων στην Ελλάδα διαχρονικά» και η Βερζίν Α. Καραμπετιάν, μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού «Αρμενικά», θέμα «Ο Αρμενικός Τύπος και η εκδοτική δραστηριότητα των Αρμενίων στην Ελλάδα».

Την εκδήλωση συντόνισε η φιλόλογος, μόνιμη υπάλληλος των Αρχείων Μεσσηνίας, Χαρά Νικολακοπούλου.

Τέλος η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τρία παραδοσιακά τραγούδια της Αρμενίας με τον Νικόλα Παλαιολόγο στο ούτι και το Ταρ, τον Αντώνη Κουφουδάκη στην κιθάρα και την Κατερίνα Παλαιολόγου στο τραγούδι.
Στ.Μ.