Η Καλαμάτα, ως η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε από τον Οθωμανικό ζυγό, δικαιούται ένα μοναδικό έργο που θα σηματοδοτεί το σπουδαίο αυτό γεγονός της απελευθέρωσης. Δυστυχώς όμως το τελευταίο χρονικό διάστημα πυκνώνουν οι διαμαρτυρίες και τα δυσμενή σχόλια για το καλλιτεχνικό έργο με το όνομα “Μνημείο του Φωτός”. 

Και δεν προέρχονται τα σχόλια αυτά μόνο από κάποιους καλλιτέχνες που ενδεχομένως θα μπορούσε να πει κανείς ότι κινούνται από ιδιοτέλεια αλλά και από καταξιωμένους καλλιτέχνες, όπως ο συμπατριώτης μας κ. Χρήστος Ρηγανάς. Και φυσικά από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος, το οποίο εκπροσωπεί περίπου 6.500  μέλη και το οποίο με επιστολή του εκφράζει με κατηγορηματικό τρόπο ότι το προτεινόμενο έργο αποτελεί “απομίμηση γνωστού έργου του αμερικανού καλλιτέχνη Τζιμ Σάνμπορν”. Επίσης στην ίδια επιστολή τονίζεται ότι “η απομίμηση έργου άλλου δημιουργού εμπίπτει στις διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας κ.λπ και η ευθύνη βαραίνει τον καλλιτέχνη που το κατασκεύασε αλλά και τον φορέα που αποδέχεται το έργο”. 

Εγώ δεν πρόκειται να επεκταθώ στη συζήτηση για την καλλιτεχνική υπόσταση του έργου, το αν είναι απομίμηση ή αντιγραφή και τόσα άλλα που έχουν ακουστεί αλλά θα μείνω στο εξής: Αν το έργο αυτό τελικά υλοποιηθεί και τοποθετηθεί θα φέρει πάντα το στίγμα της αμφισβήτησης ως προς τη μοναδικότητά του, τουλάχιστον από κάποια μερίδα καλλιτεχνών και δημοτών της Καλαμάτας και ως εκ τούτου δεν θα γίνει, όπως πρέπει, καθολικά αποδεκτό. 

Πέραν αυτών όμως εκείνο που θέλω να επισημάνω και κατά τη γνώμη μου έχει μεγάλη σημασία είναι ο τρόπος της ανάθεσης και η μεθόδευσή της. 

Όπως είναι γνωστό, καλλιτεχνικά έργα αξίας έως 5.000 ευρώ ανατίθενται απευθείας από τους Δήμους ενώ έργα μεγαλύτερης αξίας ανατίθενται, σύμφωνα με το νόμο, ύστερα από πανελλήνιο καλλιτεχνικό διαγωνισμό. 

Στην προκειμένη περίπτωση, για να αποφευχθεί ο διαγωνισμός από το Δήμο, μέσω το οποίου η πόλη θα είχε τη δυνατότητα να υποδεχθεί και άλλες καλλιτεχνικές προτάσεις και να αξιολογήσει την καλύτερη, επιλέχθηκε η ανάθεση να γίνει στο διευθυντή της Σχολής Εικαστικών, πριν ένα χρόνο περίπου, όπως προκύπτει από σχετικά έγγραφα. Και αφού ο Δήμος δεν θα μπορούσε να το αναθέσει νομίμως και να το πληρώσει, ζητήθηκε να το πληρώσει το Ίδρυμα Κωνσταντακόπουλου και το οποίο με σχετική του επιστολή αποδέχτηκε δωρίζοντας στη συνέχεια το έργο στο Δήμο. 

Είναι ηλίου φαεινότερον ότι προκύπτουν σοβαρά ζητήματα δεοντολογίας για τον τρόπο ανάθεσης του συγκεκριμένου έργου αλλά και άλλων εργασιών με απευθείας ανάθεση που γίνονται και αυτό είναι αποκλειστική ευθύνη της δημοτικής αρχής και της Φάρις. 

Αν τα έργα ανατίθενται σε συγκεκριμένους με τις διαδικασίες της απευθείας ανάθεσης τότε οι υπόλοιποι καλλιτέχνες που δραστηριοποιούνται στην πόλη μας πως θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν και να διεκδικήσουν και αυτοί την ανάληψη κάποιων έργων; 

Νομίζω ότι η λύση ήταν και είναι μία: Η προσφυγή στη διαδικασία πανελλήνιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού μέσω του οποίου θα προκύψει ένα μνημείο αντάξιο του χαρακτήρα που πρέπει να έχει και της σημασίας του γεγονότος που καλείται να σηματοδοτήσει. Ο δημόσιος χώρος που φιλοξενεί τα κάθε φύσης καλλιτεχνικά έργα ανήκει σε όλους και πρέπει να αντιμετωπίζεται με δημόσιες ανοιχτές διαδικασίες. 

Ως προς τη χωροθέτησή του, είμαστε αντίθετοι για τη συγκεκριμένη θέση -το υποστήριξε στην Επιτροπή Ποιότητας ζωής και ο εκπρόσωπος της παράταξής μας κ. Καραγιάννης- επειδή πιστεύουμε ότι το συγκεκριμένο έργο στη συγκεκριμένη θέση ασφυκτιά λόγω του συνωστισμού εκεί και άλλων έργων αλλά κυρίως και λόγω της στενότητας του χώρου. Θεωρούμε ότι ο φυσικός χώρος του έργου για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση είναι το Ιστορικό Κέντρο της πόλης μας και η πλατεία 23ης Μαρτίου, όπου εκεί, ακόμη και αν χρειαστεί να γίνουν ορισμένες ανακατατάξεις, μπορεί να αναζητηθεί η κατάλληλη θέση για την τοποθέτηση του μνημείου. 

Βεβαίως, επειδή ακούστηκαν και άλλες απόψεις και ιδέες για τη χωροθέτησή του και στην Παραλία αλλά και στην κεντρική πλατεία σε άλλο σημείο, εμείς είμαστε πρόθυμοι να συμβάλλουμε σε μια δημιουργική συζήτηση προκειμένου να καταλήξουμε σε ένα καλύτερο σημείο για την προβολή του έργου. 

Τέλος, κ. δήμαρχε και κ. συνάδελφοι θέλω να επισημάνω ότι το τελευταίο χρονικό διάστημα, πέρα από το “Μνημείο του Φωτός” για το οποίο υπήρξαν πολλές αντιδράσεις, διαβάσαμε στις εφημερίδες και για τη μήνυση που κατέθεσε σε βάρος του Δήμου μας μία κυρία και αφορούσε σε αφίσα, σε μπάνερ, που χρησιμοποιήθηκε στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια, ζητώντας μάλιστα μεγάλη αποζημίωση, διότι, όπως υποστηρίζει, ο Δήμος οικειοποιήθηκε δουλειά της χωρίς την συγκατάθεσή της, εκθέτοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την πόλη μας. 

Επίσης τελευταία ακούγονται σχόλια και για αναθέσεις στο ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας και άλλων εργασιών πέραν της κύριας απασχόλησής του σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, τη στιγμή που και λόγω πανδημίας πολλοί καλλιτέχνες, ηθοποιοί και εργαζόμενοι στον χώρο του πολιτισμού είναι άνεργοι ή φυτοζωούν. Όλα αυτά είναι σημάδια έλλειψης σεβασμού σε αρχές και αξίες τόσο από τη δημοτική αρχή αλλά και από τους εμπλεκόμενους σε αυτές τις αναθέσεις που δείχνουν περίτρανα, όπως λέει ο Σαίξπηρ στον “Αμλετ”, ότι “κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας”».

Η αρχική τοποθέτηση του Βασίλη Τζαμουράνη, επικεφαλής της δημοτικής παράταξης “Πρότυπος Δήμος” στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την ανάθεση και χωροθέτηση του “Μνημείου Φωτός”