Ειδικότερα ο Δήμος Καλαμάτας ανακοίνωσε: “Εστάλησαν στο Δήμο Καλαμάτας, σε συνέχεια αιτήματος του Δημάρχου, γνωμοδοτήσεις από τις Σχολές Καλών Τεχνών Αθήνας και Θεσσαλονίκης, όσον αφορά το «Μνημείο Φωτός» του γλύπτη Παναγιώτη Λαμπρινίδη.

Τις γνωμοδοτήσεις υπογράφουν ο Κοσμήτορας της Ανωτάτης Σχολή Καλών Τεχνών, καθηγητής Άγγελος Αντωνόπουλος και ο Πρόεδρος του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, καθηγητής Δημήτρης Ζουρούδης.

Από τις γνωμοδοτήσεις, οι οποίες δίνονται στη δημοσιότητα, προκύπτει ότι «Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ εμπεριέχει τη δυναμική της πρωτοτυπίας που χαρακτηρίζει κάθε ουσιαστική συμβολή στην καλλιτεχνική δημιουργία» καθώς επίσης και ότι «αποτελεί μια μοναδική περίπτωση μνημείου στον ελλαδικό χώρο αλλά και ευρύτερα».

Γνωμοδότηση του καθηγητή Α. Αντωνόπουλου

Κάθε καλλιτεχνικό έργο που υλοποιείται στο δημόσιο χώρο αποτελεί αφορμή για ένα διάλογο και αναστοχασμό για την ιδέα της τέχνης, και αυτά που η τέχνη μπορεί να εκφράσει σε σχέση με την κοινωνία και την ιστορία. Σημαντικό ρόλο σε αυτό διαδραματίζει το υλικό, διότι τα δημόσια έργα οφείλουν να αντέχουν στον χρόνο. Αυτό οδηγεί στην επιλογή υλικών που μπορούν να αντέξουν στην φθορά. Η επιλογή τέτοιων υλικών, ενώ αρχικά φαίνεται περιοριστική, μπορεί να καταλήξει να είναι απελευθερωτική όταν υλοποιείται με ένα δημιουργικό και αυθεντικά στοχαστικό τρόπο.

Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ του γλύπτη Παναγιώτη Λαμπρινίδη αξιοποιεί στο μέγιστο το υλικό ως εκφραστικό μέσο. Ο Παναγιώτη Λαμπρινίδης είναι ένας γλύπτης της ύλης. Όπως φαίνεται μέσα από την μακρόχρονη πορεία του μέσα στον καλλιτεχνικό χώρο χρησιμοποιεί, οικειοποιείται και επαναδιαπραγματεύεται ποικίλα υλικά είτε από τα λεγόμενα παραδοσιακά είτε πιο σύγχρονα. Όλα αυτά τα υλικά όμως τα εννοιολογεί μέσα από μια αφήγηση που αναφέρεται στη διαχρονική ανθρώπινη περιπέτεια. Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ αποτελεί συνέχεια αυτής της καλλιτεχνικής/ερευνητικής του δουλειάς, και ίσως την κορύφωσή της. Εκκινώντας από ένα ιστορικό γεγονός, την αποστολή του το κειμένου της Μεσσηνιακής Γερουσίας «Προειδοποίησις προς τας Ευρωπαϊκάς αυλάς» το 1821, αναπτύσσει ένα γλυπτικό στοχασμό με αυθεντικότητα και πρωτοτυπία. Η μνημειακή χρήση σύγχρονων και παραδοσιακών υλικών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει τα δημόσια έργα του Richard Serra, τα αντίστοιχα του Claus Oldemberg, τις Ομπρέλες του Ζογγολόπουλου, τον Δρομέα του Βαρώτσου. Σπάνια όμως υπάρχει η συνθετική τους χρήση και, τουλάχιστον στην Ελλάδα, δεν υπάρχει άλλο τέτοιο καταγραμμένο παράδειγμα όπως αυτό που προτείνει το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ. Εδώ πρέπει να επισημανθεί ότι το φώς στο ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ χρησιμοποιείται ως υλικό και όχι συνοδευτικά στο έργο (για να το φωτίσει)∙ εκτοξεύει την υλικότητα των γλυπτικών στοιχείων στο άπειρο του ουρανού. Το κείμενο διατρέχει όλο το έργο όχι μόνο με την κυριολεκτική παράθεση. Πρέπει εδώ να επισημανθεί, ως προς την χρήση του διάτρητου μετάλλου που φωτίζεται εσωτερικά έστω και έμμεσα, υπάρχει μια αναφορά σε μια σύγχρονη τάση που συναντάται σε διάφορες διακοσμητικές εφαρμογές, είτε σε επενδύσεις αρχιτεκτονικών κτιρίων είτε σε χρηστικά αντικείμενα. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μία πλέον συχνά απαντώμενη τεχνική δυνατότητα που, αυτή καθεαυτή, δεν μπορεί να διεκδικεί πρωτοτυπία. Ο Λαμπρινίδης ωστόσο δεν «αντιγράφει», αλλά μεταμορφώνει αυτήν την τεχνική δυνατότητα σε πρωτόφαντη εκφραστική λύση, ως εάν το φως εκκινεί από την καθημερινότητα και διαπραγματεύεται την

διαχρονία.

 Ο δημόσιος χώρος της Καλαμάτας θα έχει την δυνατότητα να φιλοξενήσει ένα γλυπτικό σύνολο μορφών που σχηματίζονται από πολυσήμαντες ύλες: διάφορα είδη μαρμάρων. μέταλλο, φώς, Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ εμπεριέχει τη δυναμική της πρωτοτυπίας που χαρακτηρίζει κάθε ουσιαστική συμβολή στην καλλιτεχνική δημιουργία.

Άγγελος Αντωνόπουλος

Καθηγητής

Κοσμήτορας

Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών

Γνωμοδότηση του καθηγητή Δ. Ζουρούδη

Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ του γλύπτη Παναγιώτη Λαμπρινίδη που έχει επιλεγεί για να τοποθετηθεί σε κεντρική Πλατεία του Δήμου Καλαμάτας αποτελεί ένα πολύμορφο έργο υπαίθριας γλυπτικής εγκατάστασης. Αποτελείται από μια σειρά στοιχείων τα οποία βρίσκονται σε διάλογο με σύγχρονες εικαστικές προσεγγίσεις (από το 1960 και μετά) αλλά και διαχρονικές επιρροές.

 Ένα από τα βασικά στοιχεία του έργου, και σίγουρα το αφετηριακό του κίνητρο. είναι η χάραξη/ανάπτυξη ενός ιστορικού κειμένου σε μια επιφάνεια που βρίσκεται στο δημόσιο χώρο. Πρόκειται για το κείμενο «Προειδοποίησις προς τας Ευρωπαϊκάς αυλάς» το οποίο συντάχθηκε με την έναρξη της Επανάστασης. Στη σύγχρονη τέχνη το κείμενο έχει χρησιμοποιηθεί εκατοντάδες φορές από εικαστικούς καλλιτέχνες ως εικαστικό «υλικό». Αναφέρονται οι εννοιολογικοί καλλιτέχνες (Joseph Kosuth, Felix Gonzalez-Torres), νεώτεροι όπως οι Jenny Hozler, Barbara Kruger, Jim Sanborn και σύγχρονοι όπως οι Glenn Ligon και Tim Rollins and the Kids of Survival . και αλλά και πριν από αυτούς οι Jasper Jones και οι Σουρεαλιστές. Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ υπερβαίνει,προεκτείνει αυτήν την προσέγγιση και την μεταφέρει στο σύγχρονο ελληνικό χώρο με σαφώς πρωτότυπο τρόπο.

 Ο Λαμπρινίδης ενσωματώνει στο έργο του τον διάλογο με τις σύγχρονες αυτές προσεγγίσεις αλλά και με την διαχρονική χάραξη κειμένων σε υλικά όπως το μάρμαρο ή ο γρανίτης τουλάχιστον από την αιγυπτιακή τέχνη έως τις μέρες μας. Από αυτήν την άποψη το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ αποτελεί μια πρότυπη καλλιτεχνική πρόταση που διαπραγματεύεται τη διαχρονία της γραφής. Ο Λαμπρινίδης ήδη σε προηγούμενα έργα του διαπραγματεύτηκε την σημασία του κειμένου και τον τρόπο που το κείμενο μετασχηματίζεται σε μνημειακό εικαστικό έργο (Μνημείο Σεισμών, 2010, Μνημείο Μικρασίας και Μικρασιατών, 2016). Η καινούργια συμβολή στο Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ είναι ότι αφ’ ενός αναπτύσσει το έργο του στο χώρο δημιουργώντας μια υπαίθρια εγκατάσταση και εφ’ ετέρου προσθέτει σύγχρονα υλικά και άυλα στοιχεία και διαδικασίες σχηματισμού όπως η εγχάραξη των γραμμάτων στο μέταλλο με λέιζερ και το φως χωρικά αναπτύσσεται στο άπειρο.

 Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ ενσωματώνει δημιουργικά τις επιδράσεις της διαχρονίας και του σύγχρονου προβληματισμού για το τι σημαίνει το κείμενο ως εικαστική φόρμα με ένα καινοτόμο τρόπο και μια δικιά του σύγχρονη διερευνητική ματιά. Το ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΩΤΟΣ του γλύπτη Παναγιώτη Λαμπρινίδη αποτελεί μια μοναδική περίπτωση μνημείου στον ελλαδικό χώρο αλλά και ευρύτερα, αφού διαπραγματεύεται διαχρονικές αξίες όπως η ελευθερία, το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτοδιάθεση με σύγχρονα εννοιολογικά εργαλεία και υλικά.

Θεσσαλονίκη, 25/05/2021

Καθηγητής Δημήτρης Ζουρούδης

Πρόεδρος Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών

Σχολής Καλών Τεχνών Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης