Τετάρτη, 27 Οκτωβρίου 2021 10:40

Το Δικαίωμα των Μελλοντικών Γενεών - Μια θεώρηση για την διαβούλευση της Κλιματικής Ουδετερότητας

Του Βασίλη Παπαευσταθίου*  
Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι a priori η λέξη ουδετερότητα δεν έχει θετικό πρόσημο. Αν όμως προσπαθήσει κάποιος να εκλαϊκεύσει και να διατυπώσει απλοϊκά τον ορισμό της κλιματικά ουδέτερης πόλης ή ακόμη καλύτερα να τον περιγράψει με μια μαθηματική εξίσωση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι κλιματική ουδετερότητα έχουμε όταν η ποσότητα των ρύπων άνθρακα που εκλύουμε στο περιβάλλον από την ανθρωπογενή δραστηριότητα είναι ίδια με την ποσότητα άνθρακα που μπορεί να απορροφηθεί από τους φυσικούς συλλέκτες του, όπως είναι το χώμα μας, τα δάση μας και το υδάτινο στοιχείο: οι λίμνες, τα ποτάμια και οι θάλασσές μας.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, ο όρος ουδετερότητα κρύβει έναν ευγενή σκοπό: πρέπει να κάνουμε όλες αυτές τις θετικές ενέργειες που απαιτούνται, ώστε να εξισορροπήσουμε ό,τι αρνητικό έχει κάνει η γενιά μας και οι παλαιότερες γενιές στο οικοσύστημά μας. 

Ακόμη περισσότερο, αποστολή μας είναι να διαφυλάξουμε το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των μελλοντικών γενεών μας, να μπορούν να απολαύσουν τους ίδιους φυσικούς πόρους που απολαμβάνουμε εμείς σήμερα – Πόσο σπουδαία ευθύνη είναι αυτή που οφείλουμε να αναλάβουμε για τα παιδιά μας !

Πριν από 5 χρόνια κατά την διάρκεια της συζήτησης του Σχεδίου Βιώσιμης Ανάπτυξης Καλαμάτας στο Ιστορικό Δημαρχείο, κάναμε τις εξής παρατηρήσεις:  

- όλες οι αναπλάσεις δημοσίου χώρου στην Καλαμάτα από παλιά μέχρι τις τότε πρόσφατες δεν ακολουθούσαν τις αρχές της βιώσιμης αστικής ανάπλασης.

- η πόλη απήχε από το σύμφωνο των Δημάρχων και από οποιαδήποτε περιβαλλοντική δέσμευση

- η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης δεν ήταν οικεία στο πλατύ κοινό. 

Ευτυχώς, έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την σωστή κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια.

Πριν από 5 χρόνια στην ίδια διαβούλευση μιλούσαμε για βιοκλιματική αναβάθμιση με την χρήση ψυχρών υλικών στον δημόσιο χώρο, ο τότε υπεύθυνος των Τεχνικών Υπηρεσιών μας έλεγε ότι τα βιοκλιματικά αυτά υλικά είναι ακριβά και μη προσιτά για χρήση σε αναπλάσεις. Έτσι καταλήξαμε να βάλουμε αμφιβόλου ποιοτητας πλακάκια και υλικά σε σημαντικές αναπλάσεις, όπως στην κεντρική πλατεία. Ας μην κάνουμε το ίδιο λάθος να κοιτάμε το δέντρο, αλλά να βλέπουμε το δάσος, σχεδιάζοντας για ορίζοντα δεκαετιών. 

Γίνεται συζήτηση στις μέρες μας για την επέκταση του φυσικού αερίου στην πόλη μας – δυστυχώς δεν πρόκειται να λύσει το ενεργειακό μας πρόβλημα. Πρόκειται για μια πηγή ενέργειας που εκ κατασκευής δεν μπορεί να καλύψει ολιστικά την πόλη, που βασίζεται σε ενεργοβόρα εξόρυξη και διακίνηση και που γεωπολιτικά μας εξαρτά με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Στο μέλλον δεν θα μιλάμε για φυσικό αέριο, αλλά για ηλεκτρισμό από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως σε 10 χρόνια δεν θα μιλάμε για οχήματα βενζινοκίνητα ή ντιζελοκίνητα, αλλά για ηλεκτρικά αμιγώς οχήματα.

Έχουμε την τύχη να βρισκόμαστε σε μια περιοχή, στο νότιο άκρο της Ευρώπης, με μεγάλη ηλιοφάνεια σχεδόν όλο το χρόνο, με άμεσα ηλιακά οφέλη. Στόχος μας πρέπει να είναι η ενίσχυση και ανάπτυξη των τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας από τον ήλιο, ώστε γίνει προσιτή στα σπίτια, στις επιχειρήσεις, στο δημόσιο χώρο και στην αστική κινητικότητα μας. Ακόμη περισσότερο, να γίνει προσιτή για υποπρονομιούχα οικονομικά ασθενή στρώματα που βιώνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό. 

Η χρήση ενός καυσίμου (είτε είναι πετρέλαιο, είτε Pellet, είτε βιομάζα, είτε φυσικό αέριο) στην καλύτερη περίπτωση για 1 kwh καταναλισκόμενης ενέργειας θα αποδώσει 0,9 kwh, δηλαδή σ’ ένα καλά συντηρημένο λέβητα το 90%. Όμως η τεχνολογία με τις αντλίες θερμότητας και την τεχνολογία Inverter μπορεί να αποδώσει το 400% και να συνδεθεί με φωτοβολταϊκά για ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις. 

Είναι θετική οποιαδήποτε κουβέντα γίνεται σήμερα, αλλά σημαντικότερο όλων είναι να συνειδητοποιήσουμε γιατι γίνεται. Πέρα από τους άξονες που έχουν σχηματοποιηθεί στην διαβούλευση, σε έναν βασικό πυλώνα θα έπρεπε να επενδύσει η πόλη: στην παιδεία. 

Θα πρέπει να υπερτονιστεί εκπαιδευτικά η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης και της κλιματικής ουδετερότητας με την δημιουργία δύο μεγάλων Πάρκων – ενός Πάρκου Κυκλικής Οικονομίας (με Μονάδα Ανακυκλώσιμων Υλικών και Μονάδα Πιστοποίησης Compost, που θα φιλοξενεί και έναν Τερματικό Σταθμό ενός δικτύου συλλογής βιοαποδομήσιμων αποβλήτων γεωργοκτηνοτροφικής και πρωτογενούς μεταποιητικής προέλευσης) που θα μπορούσε να είναι σε περιοχή ΒΙΟ.ΠΑ. και ενός Βιοκλιματικού Πάρκου Αναψυχής, που θα μπορούσε να εγκατασταθεί στο Δημοτικό Πάρκο Σιδηροδρόμων. 

Πρέπει να μάθει κάθε οικογένεια την ανάγκη της διαλογής απορριμμάτων από την πηγή και την έννοια της κυκλικής οικονομίας: δεν κοστίζει το ίδιο να αγοράζεις ένα πράγμα που έρχεται από την Κίνα με κάτι που παράγεται στην ίδια σου την πατρίδα. 

Πρέπει να μάθει κάθε επιχείρηση την αξία της βιοκλιματικής αναβάθμισης των υποδομών της, της ενεργειακής διαχείρισης του φωτισμού και της μηχανολογικής υποδομής της και της ορθολογικής διαχείρισης των ρύπων και των απορριμμάτων της. 

Και τέλος να μάθουμε όλοι εμείς και οι υπεύθυνοι ότι θα πρέπει σε κάθε σχεδιασμό να λαμβάνουμε υπόψη την κλιματική ουδετερότητα και όπως σήμερα τον κοινωνικό διάλογο, όχι για εμάς τους ίδιους, αλλά για το δικαίωμα των παιδιών μας να έχουν ίσες ευκαιρίες διαχείρισης του περιβάλλοντός τους. 





* του Βασίλη Παπαευσταθίου

αποφοίτου της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, κατόχου μεταπτυχιακού διπλώματος στην Αρχιτεκτονική - Σχεδιασμός του Χώρου με κατεύθυνση Πολεοδομίας & Χωροταξίας από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. και μεταπτυχιακού διπλώματος στον Περιβαλλοντικό Σχεδιασμό Πόλεων και Κτηρίων Ε.Α.Π.