Του Παναγιώτη Αντωνόπουλου 
            Ο Μαυροκορδάτος τα ‘κανε θάλασσα στο Πέτα και καλά που βρέθηκε ο Κολοκοτρώνης και οι λοιποί καπεταναίοι να επανορθώσουν τα λάθη των κοτζαμπάσηδων. Πέτυχαν μία από τις μεγαλύτερες νίκες της επανάστασης στα Δερβενάκια τη στιγμή που  Κιουταχής και Βρυώνης στρατοπέδευαν αμαχητί έξω από το Μεσολόγγι. Μαζί τους κατεβαίνει κι από την Ανατολική Ελλάδα και ο Δράμαλης με χιλιάδες πεζούς, ιππείς, σπαχήδες, πυροβόλα και άφθονα εφόδια. Ο Άρειος Πάγος φοβήθηκε και κάνει έδρα το  Ξηροχώρι Ευβοίας. Ανδρούτσος και Νικηταράς πιάνουν τις ορεινές πλαγιές του Παρνασσού. Ανενόχλητος ο Δράμαλης στις 30 Ιουνίου 1822 καίει τη Θήβα και βαδίζει προς Κόρινθο.

Κυπαρισσιώτικες εικόνες - Του Παναγιώτη   Αντωνόπουλου 
     << Το γήρασμα του σώματος και της ψυχής μου είναι πληγή από φριχτό μαχαίρι. Δεν περιμένω εγκαρτέρηση καμιά… >>

    Μένουν στη στροφή πιο πάνω από το σπίτι μου. Ζευγάρι. Ενενήντα ο σύζυγος, ογδόντα πέντε η συμβία του. Φλύαρος και ανηλεής ο χρόνος τους φόρτωσε με τα δυσβάσταχτα γηρατειά, είρωνας τους περιπαίζει προσαγορεύοντάς τους, << γεροντάκια >>.

Χρονογράφημα του Παναγιώτη Αντωνόπουλου  
            Κάθε φορά που μυρίζω το άρωμα των χρυσανθέμων του Οκτωβρίου και ζυγώνει η επέτειος του  << ΟΧΙ >>  δεν μπορώ να μη θυμηθώ το συμμαθητή μου το Στρατή. Χλωμός, πετσί και κόκαλο, άπλυτος, αχτένιστος, καθόταν δίπλα μου ντυμένος το ίδιο ρούχο όλο το χρόνο, πάνω ένα λιωμένο γκρι πουλόβερ και κάτω ένα μπαλωμένο παντελόνι.

Του Δημήτρη Ν. Μπουσούνη 
      Από τα στοιχεία του σύμπαντος κυρίαρχο ρόλο παίζει αναμφισβήτητα ο Χρόνος.

Όπως ο Κρόνος έτρωγε τα παιδιά του έτσι κι ο Χρόνος καταβροχθίζει τα πάντα, εκτός, βέβαια, από τον εαυτό του.

Χρονογράφημα του Παναγιώτη Αντωνόπουλου 
              Στα  νησιά το πνεύμα ήταν το ίδιο με της Φιλικής Εταιρείας, δημοκρατικό και επαναστατικό. Στη Σάμο ο λαός είχε πάρει την εξουσία και είχε επαναστατήσει με το Λογοθέτη Λυκούργο. Παρά τη λυσσώδη αντίδραση των κοτζαμπάσηδων οι καρμανιόλοι Σαμιώτες αποφάσισαν να φέρουν την επανάσταση και στη Χίο.  Στις 10 Μαρτίου 1822 οι κάτοικοι κλείνουν τους Τούρκους στα κάστρα και στην ύπαιθρο οι ένοπλοι δεν αφήνουν Τούρκο για Τούρκο ήσυχο. 

Χρονογράφημα του Παναγιώτη Αντωνόπουλου 
             Μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 1822 η Τουρκία μπόρεσε να κινητοποιήσει δυνάμεις εναντίον των Ελλήνων. Κι αυτό γιατί απαλλάχτηκε από τον Αλή πασά και τη διατήρηση δυνάμεων στα ρωσικά σύνορα. Η κοτζαμπάσικη όμως εξουσία ανίκανη δεν το εκμεταλλεύτηκε νωρίτερα να οργανώσει το στρατό της και να βρεθεί ετοιμοπόλεμος στις επιχειρήσεις της Τουρκίας. 

Στο Μεσολόγγι η ιστορία είναι διαχρονικά παρούσα. Μπορεί να λέγεται πως η επανάσταση ξεκίνησε στην Πελοπόννησο και εκεί πραγματοποιήθηκαν ορισμένες πολύ σημαντικές μάχες ωστόσο στο Μεσολόγγι ήταν που ο ξεσηκωμός άγγιξε τα όρια του απόλυτου μεγαλείου. 

Χρονογράφημα του Παναγιώτη Αντωνόπουλου 
       Ημέρες δόξης βιώναμε τη δεκαετία του ’70, όσοι γυμνασιόπαιδες, αμετακλήτως αμετανόητοι νοικιάζαμε πλησίον της πλατείας της πάνω πόλης. Φτηνά ημιυπόγεια, υπόγεια, ανήλιαγα και στενά δωμάτια με αυτόνομη ή μη είσοδο, γέμιζαν από εφηβικά νιάτα, της φτωχής τάξης, αφού στην κάτω πόλη τα νοικιαζόμενα ενδιαιτήματα ήταν για γερά πορτοφόλια, που η δική μας οικονομική γύμνια μοιραίως τα είχε άδεια.

Χρονογράφημα του Παναγιώτη Αντωνόπουλου 
               Οι κοτζαμπάσηδες για να υπερκεράσουν τις λαϊκές δημοκρατικές δυνάμεις συγκαλούν την  1 Δεκέμβρη 1821 στο Άργος την  <<Πελοποννησιακή Γερουσία>>. Σκοπός τους ήταν να πάρουν στα χέρια τους την πολιτική εξουσία και την πλειοψηφία στην εθνοσυνέλευση. Στη Ρούμελη και ο Μαυροκορδάτος είχε δημιουργήσει σώμα τη << Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος >> ενώ ο Νέγρης στην Ανατολική είχε κάνει το ίδιο με τον  <<Άρειο πάγο >>, σώμα κοτζαμπάσηδων. Έτσι μέσα στην <<Πελοποννησιακή Γερουσία>> κατορθώνουν οι κοτζαμπάσηδες ν’ αποκηρύξουν  το επαναστατικό πνεύμα της Φιλικής και να πάρουν με το μέρος τους και τους Υδραίους. Κολοκοτρώνης και Υψηλάντης δυσαρεστημένοι εγκαταλείπουν το Άργος. Οι συνεδριάσεις μεταφέρονται στην Επίδαυρο  όπου εκεί υπογράφεται στις 28 Δεκέμβρη ο οργανισμός που στην ουσία βάζει φρένο στις αποφάσεις της βουλής σε θέματα διπλωματικά, στρατιωτικά και οικονομικά, όλη η εξουσία δηλαδή περνά στα χέρια των κοτζαμπάσηδων. Υψηλάντης και Κολοκοτρώνης συμβιβάστηκαν και υπόγραψαν όπως και Παπαφλέσσας, Αναγνωσταράς. Έτσι έχουμε εκτόπιση της Φιλικής από τα πράγματα και ο τυπικός θάνατος του πνεύματός της μετά την επανάσταση.

Του Θανάση Παντέ 
Ο εορτασμός των 150 χρόνων της Επανάστασης του 1821 συνέπεσε ως γνωστόν με την Απριλιανή δικτατορία το 1971 και αντιμετωπίστηκε εκ μέρους της ως μία ακόμη ευκαιρία για φανφαρονισμούς και υπερφίαλες εκδηλώσεις, που σήμερα πλέον ελάχιστοι θυμούνται, ούτε καν οι υποστηρικτές του τότε καθεστώτος.